Mehmet Kazım Orbay’ın Son Posta Gazetesi’nde Kaleme Aldığı Afganistan Gezisi

Abstract

Afganistan stratejik konumunun yanında fiziki olarak da Asya kıtasının önemli ülkelerinden biridir. Çin’in ve Türkistan coğrafyasındaki önemli devletlerin komşusu olan Afganistan sıcak sulara ve Orta Asya ile Ortadoğu’ya çıkış için önemli bir kavşak noktasıdır. 19. Yüzyılda, İngiltere Hindistan’a giden yolun güvenliğini sağlamak, Rusya ise sıcak denizlere inmek için bölgeye odaklanır. I. Dünya Savaşı’nın başlaması ile birlikte Alman Baron Otto Von Hentig, Türk subay Mehmet Kazım ve Hint prenslerinden Raca Mahendra Pratap’ın içinde yer aldığı temsilcilerden oluşan bir heyet, Afganistan’ın kendi saflarına katılmasını sağlamak ile görevlendirilir. Misyon, İran üzerinden Afganistan'a kadar meşakkatli ve tehlikeli bir yürüyüş gerçekleştirir. İngiliz ve Rus devriyelerinden kaçınmak için zaman zaman küçük gruplara bölünerek 2 Ekim 1915'te Kabil'e ulaşırlar. Nitekim misyon tüm çabalarına rağmen Emir'i savaşa katılmaya ikna edemez. Bu makalede ayrıca Mehmet Kazım Orbay’ın Afganistan görevi sırasında geçtiği güzergâhlardaki halklar hakkında verdiği siyasi, dini, sosyo-ekonomik gözlemleri değerlendirilecektir.