İşyerlerinde risk algısının sosyo-kültürel dinamikleri: Risk ve tehlike kavramına antropolojik bir yaklaşım

Abstract

Bu araştırma, “İşyerlerinde Risk Algısının Sosyo-Kültürel Dinamikleri: Risk ve Tehlike Kavramına Antropolojik Bir Yaklaşım” başlığını taşımakta ve işyerlerinde risk algısını belirleyen kültürel, sosyal ve kurumsal unsurları derinlemesine incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın temel hedefi, işyerlerinde çok katmanlı bir güvenlik kültürünün var olduğunu ortaya koymaktır. Araştırmada, toplumsal cinsiyet rollerinden sınıf ve meslek gruplarına, kolektif hafızadan medya ve kamuoyu etkisine kadar pek çok unsurun, çalışanların tehlikelere yaklaşım biçimlerini, güvenlik uygulamalarına katılım düzeylerini ve riskleri algılama süreçlerini nasıl etkilediği analiz edilmiştir. Literatür taraması yöntemi kullanılarak yürütülen bu çalışmada, ulusal ve uluslararası akademik kaynaklardan yararlanılmış, antropolojik perspektiften sunulan teorik yaklaşımlar, alan çalışmaları, vaka örnekleri ve saha gözlemleri titizlikle incelenmiştir. Araştırmada ulaşılan sonuçlar, işyerlerinde güvenlik kültürünün işyerinin sosyal yapısı, kültürel normları, sembolleri ve ritüelleri aracılığıyla pekiştirildiğini göstermektedir. Güvenlik kültürü oluşturabilmek için kurumların açık iletişim kanalları kurması, liderlik anlayışını destekleyici ve katılımcı biçimde yapılandırması ve çalışanların bireysel risk algılarını dikkate alması kritik önemdedir. Toplumsal cinsiyet farklılıklarının ve sınıfsal konumların göz önünde bulundurulması, güvenlik uygulamalarının kapsayıcı ve etkili biçimde hayata geçirilmesini sağlamaktadır. Kolektif hafızanın güçlendirilmesi, geçmişte yaşanan iş kazalarının unutulmaması ve bu deneyimlerden ders çıkarılması, güvenlik uygulamalarının sürdürülebilirliğine katkı sunmaktadır. Araştırmanın sonuçlarına göre, işyerlerinde risk algısını ve güvenlik uygulamalarını anlamak çalışanların gündelik pratiklerinin, sosyal ilişkilerinin ve kültürel kodlarının derinlemesine incelenmesi gerekmektedir.

This research, titled “Socio-cultural Dynamics of Risk Perception in Workplaces: An Anthropological Approach to the Concept of Risk and Danger,” aims to deeply examine the cultural, social, and organizational factors shaping risk perception in workplaces. The primary objective of the study is to demonstrate that a multilayered safety culture exists beyond merely technical measures and legal regulations. The study analyzes how various elements — from gender roles to class and occupational groups, from collective memory to media and public influence shape employees' approaches to hazards, their levels of participation in safety practices, and their processes of risk perception. This study has been conducted using the literature review method, drawing on national and international academic sources, carefully reviewing theoretical approaches, field studies, case examples, and ethnographic observations presented from an anthropological perspective. The findings show that workplace safety culture is reinforced not only through procedures and technological solutions but also through the social structure, cultural norms, symbols, and rituals of the workplace. To establish an effective safety culture, organizations must set up open communication channels, develop a supportive and participatory leadership approach, and consider employees' individual risk perceptions. Furthermore, taking into account gender differences and class positions enables the implementation of inclusive and effective safety practices. Strengthening collective memory, ensuring that past workplace accidents are not forgotten, and learning lessons from these experiences contribute significantly to the sustainability of safety practices. According to the results, understanding workplace risk perception and safety practices requires more than the information provided by managers and official documents; it necessitates an in-depth examination of employees' daily practices, social interactions, and cultural codes