SERAMİK SANATINDA “PİRİNÇ TANESİ YÖNTEMİ” VE TARİHSEL GELİŞİMİ

Abstract

Pirinç tanesi, seramik bünyede, kesilen küçük deliklerin, şeffaf sır ile sırlanarak, pişirim sonrası porselen benzeri, yarı saydam bir görünüm kazanması ile gerçekleştirilen dekor yöntemidir. Porselen örneklerinde, deseni karakterize eden boşlukların, pirinç tanesine benzer şekil ve boyutta olması sebebi ile yönteme pirinç tanesi denildiği bilinmektedir. Genellikle Uzak Doğu seramiklerinde görülen yöntemin en erken örneklerine 10.yy’da İran’da Selçuklu dönemi seramiklerinde rastlanmıştır. Selçuklu dönemi örnekleri “Selçuklu Beyazları” İran’da Safavi döneminde yapılan örnekleri “Gambroon Ware” Çin’de yapılan üretimleri ise tekniğe adına veren “Rice Grain Ware” olarak adlandırılmaktadır. Yapılan araştırmada en erken örneklerine 10-12yy’da Selçuklu’da, 16 -19 yy da İran’da 16.-19.yy’da ise Çin’de rastladığımız, pirinç tanesi yöntemi araştırılarak tarihsel süreçte örnekleri ile aktarılmaya çalışılmıştır.

Rice grain is an openwork decor method which is made by making porcelain-like, translucent appearance after firing of small holes cut into desired pattern in the size of rice grain by glazing with transparent glaze. Since the voids characterizing the pattern are similar in shape and size to a rice grain, it is known that the method is called rice grain.The earliest ceramic samples of the method, which is generally seen in the Far East ceramics, were found in the Seljuk period ceramics in Iran in the 10th century. Examples of the Seljuk period are called “Seljuk Whites”, ’Gambroon Ware Saf made in Iran during the Safavi period, and“ Rice Grain Ware veren which gives the name of the productions made in China. In this research, the earliest samples were found in the Seljuks in the 10-12th century, in the 16th-19th centuries in Iran and in the 16th-19th centuries in China.