Coğrafyada kalkınma araştırmalarının kısa tarihi

Abstract

Yoksulluk ve eşitsizlik; sosyal, ekonomik, etnik veya herhangi bir sebeple günümüzdeki kadar şiddetliolmasa da hep var olmuş, bilimsel literatürde de önemli bir araştırma konusu olarak yer bulmuştur.Buna karşın hem sosyal hem de ekonomik politikada, genellikle yoksul alanlardan ziyade yoksul insanlaraodaklanılmıştır. Başka bir ifade ile kalkınmanın ayrılmaz parçası olan mekân göz ardı edilmiştir.Günümüzde ise kalkınma araştırmalarında mekânı ön plana çıkaran bakış açıları önemkazanmıştır. Bu süreçte coğrafyacılar tarafından yapılan kalkınma konulu araştırmaların sayısı artmaktadır“Coğrafyada Kalkınma Araştırmalarının Kısa Tarihi” isimli bu çalışma, “Kalkınma konusundacoğrafi yaklaşımla yapılan araştırmalar ve temel araştırma konuları nelerdir, bu araştırmaların başlangıçtarihlerini ne zamana kadar götürmek mümkündür?” sorularına yanıt aramaktadır. İlgili sorularıncevaplanmasına yönelik kalkınma kavramının sorunsallaştırılması da gerekmektedir. Bunedenle kalkınma coğrafyası çalışmalarına geçmeden önce kalkınma literatürü, ana eksenler etrafındairdelenmiş ve kavramın günümüzdeki kullanımı açıklanmıştır. Coğrafya alanında yapılmış kalkınmaaraştırmaları ise 1940’lı yıllardan günümüze kadar ele alınmıştır. Bu inceleme tarihsel okumaperspektifinden “ne ve ne zaman” soruları üzerine temellendirilmiştir. İlgili yayın dizinin incelenmesisonucu coğrafya biliminde, kalkınma araştırmalarının gelişiminde dört farklı dönem ayırt edilmiştir.Birincisi 1960’lı yıllara kadar hakim olmuş bölgesel coğrafya araştırmalarından oluşmaktadır. İkincidönem 1960’lı yıllardan itibaren nicel devrimin etkisi altında gelişmiş, mekansal modellemeler ilekarakterize edilen dönemdir. Üçüncü dönem 1970’li yıllardan itibaren Marksist anlayışın coğrafi düşünceyeolan etkisi ile eleştirel araştırmaların ortaya çıkmaya başladığı dönemdir. Dördüncüsü ise1990’lı yıllardan itibaren gelişmeye başlayan post yapısal yaklaşımlar sonucu ortaya çıkan ilişkiselçalışmalar ile karaterize edilebilecek dönemdir.