Karaçay-Malkar Türkçesi Atasözlerinde Bağımlı, Birleşik Kelime Gruplarının Kullanımı

Abstract

Bu çalışmada, A. N. Baskakov ve O. S. Karaca’nın eserlerindeki inceleme yöntemleri paralelinde kelime grupları yapısal-gramatik plana, söz dizimlik bağlantı tiplerine, ögeler arasındaki bağımlılık ilişkisine, birleşen ögelerin sayısına ve işlevsel-semantik plana göre incelenmiştir. Araştırma, Karaçay-Malkar Türkçesindeki kelime grupları üzerinde yeni bir tasnif denemesi yapmayı hedeflemiştir. Kelime grupları, en az iki kelimenin bir araya gelerek oluşturduğu yargısız anlatımlardır. Türkiye’deki çalışmalarda terimler ve tasnif yöntemleri farklılık göstermektedir. Yapılan tasniflerin geleneksel yaklaşımdan ayrılmadan yapıldığı görülmektedir. İncelenen atasözleri üzerinde yapılan analizde, üç ögeli kelime gruplarında 17 yapı tipi ve 35 modifikasyon tespit edilmiştir. Çok ögeli kelime gruplarında ise 36 yapı tipi ve 16 modifikasyon saptanmıştır. İsimlik yapı tipi üç ögeli kelime gruplarında daha fazla kullanılırken, çok ögeli kelime gruplarında ise ilgi-iyelik ilişkisi en yaygın bağlantı yöntemi olarak gözlenmiştir. Türkiye Türkçesi ve Karaçay-Malkar Türkçesi arasındaki farklara da ulaşılmıştır.

Karaçay-Malkar Turkish Language, found in the “Atlas of Endangered World Languages”, falls under the “vulnerable” category, indicating that this language is at risk of extinction in the future. As a result, researchers are conducting various studies in different fields to preserve and revitalize the language. When examining language research in Turkey, it becomes evident that there has been limited in-depth study on the word groups within Karaçay-Malkar Turkish. This study aims to provide information about word groups in Karaçay-Malkar Turkish and propose a new classification. The word groups were examined based on structural-grammatical aspects, such as the number of constituent elements, the part of speech of the main element, the method of linking between elements, and the type of syntactical connection. In addition, they were analyzed in terms of their functional-semantic aspects and syntactical functions. EXTENDED ABSTRACT Karaçay-Malkar Turkish proverbs were reviewed, and dependent word groups were identified. These identified groups were initially categorized into simple and compound groups, based on the part of speech of the specified element. Subsequently, the word groups were further divided according to their roles in sentences or contexts. Finally, the connection methods of the elements constituting the word groups were examined, and structure types and modifications were established.