Kütahya Sancağı'nda 1912 Meclis-i Mebusan Seçimleri

Abstract

23 Temmuz 1908’de Meşrutiyetin ilan edilmesinin ardından Osmanlı Devleti, seçim sürecine girdi. II. Meşrutiyet’in ilk devre seçimleri olan 1908 seçimlerinde İttihat ve Terakki Cemiyeti, karşısında henüz ülke genelinde örgütlenmiş bir siyasi fırka söz konusu değildi. Bu yüzden İttihat ve Terakki Cemiyeti bu seçimlere kendi açısından rahat bir ortamda girdi. Ancak ilerleyen süreçte ülke içinde ve dışında sorunların artmasıyla birlikte İttihat ve Terakki Cemiyetine karşı yavaş yavaş örgütlenen muhalefet cephesi oluşmaya başladı. 1911 yılına gelindiğinde İttihatçı saflarında çözülme hızlandı. Nitekim Miralay Sadık ve Abdülaziz Mecdi Bey’in önderliğinde “Hizbi Cedid” adlı grup oluşturuldu. Bu grup 21 Kasım 1911’de Hürriyet ve İtilaf Fırkası’nı kurarak İttihat ve Terakki Cemiyetine karşı siyaset sahnesine çıktı. Meşrutiyet döneminin ikinci dönem seçim süreci ise 18 Ocak 1912’de Osmanlı Mebusan Meclisi’nin feshedilmesiyle başladı. Meclisin kapatılmasının ardından her iki fırka da çatışmalı bir seçim kampanyası yürüttü. 1912 Mart-Nisan ayları arasında yapılan seçimler, Türk siyasi tarihinde ilk erken seçim olmanın yanında “Dayaklı ve sopalı seçim” olarak da anıldı. Ancak bu tabir, Fevzi Demir'in belirttiği gibi daha çok İstanbul ve Makedonya'da yaşanan olaylar dolayısıyla verilmişti. Bu makalede Anadolu'da 1912 seçimlerinin nasıl gerçekleştiği sorusuna Kütahya Sancağı özelinde cevap aranmaya çalışılmıştır. Yapılan çalışmada arşiv ve yerel kaynakların yanı sıra İttihat ve Terakki Cemiyeti ile Hürriyet ve İtilaf Fırkası’nın sözcülüğünü üstlenen Hakikat, Tanin, İkdam, İktiham, Teminat ve Meslek gibi dönemin yerel ve ulusal gazetelerinden yararlanılmıştır. Bu sayede siyasî fırkaların 1912 seçimlerinde Kütahya Sancağı’nda siyasî faaliyetleri ve seçim sürecinin işleyişi tespit edilmeye çalışılmıştır. Ayrıca yeni kurulan Hürriyet ve İtilaf Fırkasının Kütahya merkezi ile ona bağlı Eskişehir ve Uşak ilçelerindeki teşkilatlanışı, bu bölgelerde hangi kesimler tarafından desteklendiği ve teşkilatlanmanın seçime etkileri incelenmeye çalışılmıştır.

After the declaration of the Constitutional Monarchy on July 23, 1908, the Ottoman Empire entered the election process. II. In the 1908 elections, which were the first term elections of the Constitutional Monarchy, there was no political party organized throughout the country against the Committee of Union and Progress. That is why the Committee of Union and Progress entered these elections in a comfortable environment for itself. However, as the problems inside and outside the country increased, a gradually organized opposition front against the Committee of Union and Progress began to form. By 1911, the dissolution of the Unionist ranks accelerated. As a matter of fact, a group called “Hizbi Cedid” was formed under the leadership of Miralay Sadık and Abdülaziz Mecdi Bey. This group entered the political scene against the Committee of Union and Progress by establishing the Freedom and Alliance Party on 21 November 1911. The second-term election process of the Constitutional Monarchy period began with the dissolution of the Ottoman Parliament on January 18, 1912. After the parliament was closed, both parties ran a conflicting election campaign. The elections held between March and April 1912 were not only the first early elections in Turkish political history but were also known as the “election with beatings and sticks.” However, as Fevzi Demir stated, this expression was given mostly due to the events that took place in Istanbul and Macedonia. In this article, we tried to find an answer to the question of how the 1912 elections took place in Anatolia, specifically in the Kutahya Sanjak. In the study, in addition to archives and local sources, local and national newspapers of the period such as Hakikat, Tanin, İkdam, İktiham, Teminat and Vocation, which were the spokespersons of the Committee of Union and Progress and the Party of Hürriyet and İtilaf, were used. In this way, the political activities of the political parties in the Kutahya Sanjak in the 1912 elections and the functioning of the election process were tried to be determined. In addition, the organization of the newly established Freedom and Entente Party in the center of Kütahya and its affiliated Eskişehir and Uşak districts, which groups supported it in these regions, and the effects of the organization on the election were tried to be examined.