Botan Vadisi Milli Parkı’nın sürdürülebilir kullanımına yönelik ziyaretçi görüşlerinin değerlendirilmesi

Abstract

Milli parklar, doğal ve kültürel kaynakların korunarak gelecek nesillere aktarılmasında önemli rol oynamaktadır. Milli parkların koruma ve kullanma dengesinin sağlanabilmesi için bu alanların yönetiminin uygun şekilde sağlanması gerekmektedir. Dolayısıyla bu çalışmada, Siirt ili sınırları içerisinde yer alan Botan Vadisi Milli Parkı’nın sürdürülebilir kullanımına, rekreasyonel potansiyeline ve mevcut altyapı hizmetlerine yönelik ziyaretçilerin görüşlerini belirlemek, analiz edip değerlendirmek ve bir takım öneriler sunmak amaçlanmıştır. Çalışmada nicel araştırma yöntemlerinden genel tarama modeli esas alınmıştır. Kolayda örnekleme yöntemiyle seçilen 202 ziyaretçiye Ekim 2025 – Aralık 2025 tarihleri arasında yüz yüze anket tekniği uygulanarak veriler toplanmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, geçerlilik ve güvenirlik analizleri (Açımlayıcı Faktör Analizi, Cronbach’s Alpha), Bağımsız Örneklemler T-Testi ve Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Araştırma bulgularına göre Botan Vadisi Milli Parkı’nın ağırlıklı olarak genç, eğitim düzeyi yüksek ve yerel halktan oluşan ziyaretçi profilinin olduğu tespit edilmiştir. Ziyaretçilerin Botan Vadisi Milli Parkı’na yönelik genel sürdürülebilirlik ve altyapı algıları "orta-üst" düzeyde (M=3.81) olumlu bulunmuştur. Demografik değişkenler açısından yapılan analizlerde; cinsiyet, yaş, gelir ve meslek grupları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunamazken eğitim düzeyi ile Botan Vadisi Milli Parkı’na yönelik algılar arasında anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Eğitim düzeyi arttıkça ziyaretçilerin sürdürülebilir rekreasyon algısının ve memnuniyet düzeyinin arttığı görülmüştür. Bunun yanı sıra ziyaretçilerin deneyimlerinin, mevsimsel koşullardan ve ulaşım altyapısındaki eksikliklerden (toplu taşıma yetersizliği, kış şartları) olumsuz etkilediği saptanmıştır. Araştırma bulguları, Botan Vadisi Milli Parkı’nın rekreasyonel açıdan önemli bir potansiyele sahip olduğunu ortaya koymuştur. Ancak destinasyon yönetimi, temel altyapı hizmetleri ve tanıtım faaliyetleri bakımından iyileştirilmesi ve geliştirilmesi gereken alanların olduğu tespit edilmiştir. Bu bağlamda Botan Vadisi Milli Parkı’nın rekreaasyonel değerini ve doğal yapısını koruyarak sürdürülebilir kullanımını desteklemeye yönelik yönetsel öneriler sunulmuştur.National parks play a crucial role in preserving natural and cultural resources and passing them on to future generations. To ensure a balance between conservation and utilization, these areas must be managed appropriately. Therefore, this study aims to determine, analyze, and evaluate the opinions of visitors regarding the sustainable use, recreational potential, and existing infrastructure services of Botan Valley National Park, located within the borders of Siirt province, and to offer some recommendations. The study employed a general survey model, a quantitative research method. Data was collected from 202 visitors selected using convenience sampling, through face-to-face surveys between October 2025 and December 2025. Descriptive statistics, validity and reliability analyses (Exploratory Factor Analysis, Cronbach's Alpha), Independent Samples T-Test, and One-Way Analysis of Variance (ANOVA) were used in the analysis of the data. According to the research findings, the visitor profile of Botan Valley National Park was found to be predominantly young, highly educated, and composed of local people. Visitors' overall perceptions of sustainability and infrastructure in Botan Valley National Park were found to be positive at the "medium-upper" level (M=3.81). Analyses of demographic variables revealed no statistically significant differences between gender, age, income, and occupation groups, but a significant relationship was found between education level and perceptions of Botan Valley National Park. As education level increased, visitors' perception of sustainable recreation and satisfaction levels also increased. Furthermore, it was determined that visitors' experiences were negatively affected by seasonal conditions and deficiencies in transportation infrastructure (inadequate public transport, winter conditions). The research findings revealed that Botan Valley National Park has significant recreational potential. However, areas needing improvement and development in terms of destination management, basic infrastructure services, and promotional activities were identified. In this context, managerial recommendations were presented to support the sustainable use of Botan Valley National Park while preserving its recreational value and natural structure.