Yemen civil war in the shadow of proxy wars: The Iran-Saudi nexus

Abstract

The Arab Spring uprisings that began in Tunisia quickly spread to many countries in the region with social problems. One of these countries was Yemen. After 2009, Yemen, which had been unable to solve its problems since the 1962 coup d’état, was once again plunged into civil war. People were tired of the country’s problems for a long time and supported the uprising, thinking it would be a way out to resolve the conflicts as soon as possible. However, the civil war in Yemen was not limited to the Yemeni people. Saudi Arabia and Iran, the two strategic rival powers in the geography of the Middle East, took the political power struggle between them to Yemen and intervened indirectly in the internal politics of the country. This intervention put the concept of "proxy wars" on the agenda. Yemen is strategically located. The success of the Houthis, who control the Gulf of Aden, in controlling international trade has focused all eyes on the country. The hypothesis of this study is that Saudi Arabia and Iran are waging a proxy war in the Yemeni civil war by supporting some groups in the country. In order to test the hypothesis, the study sought to answer the following research questions What is the concept of proxy war? Why did Yemen become involved in a civil war? From which countries did the warring parties in the country receive external support? How did Iran and Saudi Arabia interpret developments in Yemen and which groups did they support? The study concludes that Saudi Arabia, which does not want Shia communities in the Middle East to gain position and strength, is supporting the government wing in Yemen for this purpose, while Iran wants to consolidate its regional position by supporting the Shia Houthis. In fact, Iran and Saudi Arabia intervened in the civil war in Yemen, which is an independent sovereign state, and intervened in the internal problem of the country through various groups.

Tunus’ta başlayan Arap Baharı ayaklanmaları toplumsal sorunlar yaşayan birçok bölge ülkesine hızla sıçramıştır. Bu alanlardan birisi de Yemen olmuştur. 1962 Darbesinden beri sorunlarını çözümleyemeyen Yemen 2009’dan sonra bir kez daha iç savaşa sürüklenmiştir. Halk uzun süredir ülkede yaşanan sorunlardan yorulmuş ve anlaşmazlıkları bir an önce çözümleyebilmek için sürecin bir çıkış yolu olacağını düşünerek ayaklanmaya destek vermiştir. Ancak Yemen’de yaşanan iç savaş sadece Yemen halkı ile sınırlı kalmamıştır. Ortadoğu coğrafyasındaki iki stratejik karşıt güç olan Suudi Arabistan ile İran aralarındaki siyasal güç mücadelesini Yemen’e taşımış ve ülkenin iç siyasetine dolaylı olarak müdahale etmiştir. Bu müdahale beraberinde “vekalet savaşları” kavramını gündeme getirmiştir. Yemen coğrafi olarak stratejik bir konumdadır. Aden Körfezi’ni kontrol eden Husilerin uluslararası ticareti kontrol etme başarısı kazanması tüm gözlerin bu ülkeye çevrilmesine sebep olmuştur. Bu çalışmanın hipotezi Yemen iç savaşında Suudi Arabistan ve İran’ın ülkede bulunan bazı grupları destekleyerek vekalet savaşı yürüttükleridir. Hipotezi sınamak için çalışmada şu araştırma sorularına cevap aranmıştır: Vekâlet Savaşı kavramı nedir? Yemen neden iç savaşa sürüklenmiştir? Ülkede çatışan taraflar hangi ülkelerden dış destek almıştır? İran ve Suudi Arabistan Yemen’de yaşanan gelişmeleri nasıl yorumlamış ve ülkede hangi grupları desteklemiştir? Çalışmada Orta Doğu’da Şii toplulukların mevzi kazanmasını ve güçlenmesini istemeyen Suudi Arabistan’ın bu amaçla Yemen’de hükümet kanadını desteklediği, İran’ın ise Şii Husilere yardım ederek bölgesel konumlarını pekiştirmek istediği sonucuna ulaşılmıştır. Aslında İran ve Suudi Arabistan bağımsız egemen bir devlet olan Yemen’in geçirdiği iç savaşa müdahale ederek, ülkenin iç sorununa çeşitli gruplar üzerinden müdahil olmuştur.