İslam hukukunda cenin ve çocuk hakları

Abstract

İslâm hukuku, insan hayatını anne rahmine düştüğü ilk andan itibaren kutsal bir varlık olarak kabul eder. Bu anlayış doğrultusunda zarurat-ı hamse olarak insanın canı, malı, dini, nesli ve aklını korumayı esas alır. Çalışmamızda İslâm hukukunda cenin ve çocuklara tanınan haklar ele alınarak, bireyin henüz dünyaya gelmeden önce sahip olduğu hukukî statü ve haklardan başlayarak çocuğa tanınan kişisel ve sosyal haklar Kur’ân ve sünnetten hareketle ele alınacaktır. “İslâm Hukuku’nda Cenin ve Çocuk Hakları”nı konu edinen bu tez; giriş, iki ana bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Çalışmamızın giriş kısmında konuya ön hazırlık olması amacıyla araştırmanın konusuna, önemine, amacına, kapsam ve metoduna yer verilerek izah edilmiştir. Birinci bölümde, konunun kavramsal tanımlamalarına ve cenin başlığına yer verilmiştir. Ceninin geçirdiği evreler Kur’ân ve sünnet ışığında ve tıp ilminde olmak üzere açıklanmıştır. Bu kavram ve tanımlamalar çalışmamızın temelini oluşturmak için önemli bir destek niteliğindedir. Çalışmamızın ikinci bölümünde ise, doğum öncesinde ve sonrasında olmak üzere çocuğa tanınan kişisel ve sosyal haklar ele alınmış, bu haklar İslâm Hukuku’nun temel kaynakları olan Kur’ân ve sünnetten hareketle ele alınmıştır. Sonuç bölümünde ise, elde ettiğimiz bulguları özetlenerek, İslâm hukukuna göre cenin ve çocuk haklarına ilişkin temel ilkeler maddeler halinde sunulmuştur.Islamic law considers human life sacred from the very moment it is conceived in the mother’s womb. In line with this understanding, it adopts the protection of the five essential values life, property, religion, lineage, and intellect—as its fundamental principle. This study examines the rights granted to the fetus and the child within the framework of Islamic law. Beginning with the legal status and rights that a person possesses before birth, it explores the personal and social rights recognized for children based on the Qur’an and the Sunnah. The thesis titled “The Rights of the Fetus and the Child in Islamic Law” consists of an introduction, two main chapters, and a conclusion. The introduction discusses the subject, significance, aim, scope, and methodology of the research. The first chapter focuses on conceptual definitions and the notion of the fetus (janīn), explaining its developmental stages in light of both Islamic sources and medical science. These conceptual foundations provide the theoretical basis for the study. The second chapter addresses the personal and social rights granted to the child both before and after birth, analyzed in reference to the primary sources of Islamic law—the Qur’an and the Sunnah. The conclusion summarizes the main findings and presents the fundamental principles related to the rights of the fetus and the child in Islamic law in a concise, systematic manner.