Hayvan sağlığı ve beslenmesinde Fitoterapi: Fitoterapik bitkiler

Abstract

Fitoterapi, tedavi edici, hastalıkları iyileştirici ve hastalıkları önleyici olarak tanımlanmış, tıbbi bitkiden doğrudan doğruya; ya da bitkinin belli kısımlarından yararlanılarak gerçekleştirilen tedavi yöntemidir. Fitoterapi tarihsel olarak çok eski dönemlere, antik medeniyetlere kadar uzanmaktadır. İlk izlerine Mısır, Çin, Hindistan ve Yunan medeniyetlerinde rastlanır. Antik Mısır'da bitkisel ilaçlar, tıbbi uygulamalarda ve hayvanlardaki çeşitli rahatsızlıkların tedavisinde kullanılmıştır. On sekizinci yüzyılın sonları ve on dokuzuncu yüzyıl başlarında bitkilerin kimyasal içeriği hakkında fazla bir bilgi olmadığından bitkilerin, koruma ve tedavi edici etkileri yıllar boyunca elde edilmiş tecrübeleri temel almıştır. Günümüzde yapılan son araştırmalar ise bitkilerde bulunan sekonder matabolitler ve bu matabolitlerin hayvan verimi, sağlığı ve kalitesi üzerine olmuştur. Bu bileşikler hem rumen sağlığı hem de hayvansal üretim açısından önem ihtiva etmektedir. Fenolik bileşikler içeren bitkiler ile beslenen hayvanlarda yem tüketimi ile birlikte hayvansal ürünlerde verim ve kalite de artmaktadır. Sekonder metabolitler antioksidan ve antimikrobiyal özellikleri ile ruminant hayvanlarda şişkinlik ve asidoz gibi beslenme bozukluklarını kontrol altına almaktadır. Söz konusu metabolitler doğal antibiyotik olarak da işlevsel görev üstlenmektedir. Bu durum dışarıdan sentetik antibiyotik kullanılmasını sınırlandırırken, hayvan sağlığı, kalitesi, verimi açısından önem arz etmektedir. Ayrıca biyoaktif bileşenler hayvansal kaynaklı küresel ısınmaya azaltılmasına katkı sunması açısından da önem arz etmektedir. Fitoterapik özellik gösteren birçok bitki bulunmaktadır. Bu bitkilerin bazılarının tarımı yapılırken, bazıları ise doğada yabani formda bulunmaktadır. Bu derlemede, fitoterapinin hayvan sağlığı ve beslemesi açısından önemi ile fitoterapik bitkiler hakkında bilgi verilmesi amaçlanmıştır.Phytotherapy is defined as a therapeutic method that utilizes medicinal plants directly, or certain parts of plants, for healing, treatment, and disease prevention purposes. The history of phytotherapy dates back to ancient times and early civilizations. Its first traces can be found in Egyptian, Chinese, Indian, and Greek civilizations. In ancient Egypt, herbal medicines were used in medical practices and for the treatment of various animal ailments. At the end of the eighteenth century and the beginning of the nineteenth century, there was limited knowledge about the chemical composition of plants; therefore, the protective and healing effects of plants were based on years of accumulated experience. Modern research, however, has focused on the secondary metabolites found in plants and their effects on animal productivity, health, and quality. These compounds are important for both rumen health and overall animal production.Animals fed with plants containing phenolic compounds show increased feed intake, as well as improvements in yield and quality of animal products. Secondary metabolites, with their antioxidant and antimicrobial properties, help control nutritional disorders such as bloating and acidosis in ruminants. These metabolites also act as natural antibiotics, thereby reducing the need for synthetic antibiotics and contributing positively to animal health, productivity, and product quality. In addition, bioactive compounds are significant due to their potential to reduce livestock-related global warming. There are many plants with phytotherapeutic properties-some are cultivated, while others grow naturally in the wild. This review aims to provide information about the importance of phytotherapy in terms of animal health and nutrition, as well as to introduce various phytotherapeutic plants.