MEDRESE EĞİTİMİ VE MÜFREDATI BAKIMINDAN İSMAİLAĞA CEMAATİ

Abstract

İslam medeniyetinde ilim, insan için daima yüksek bir değer taşımış ve bu anlayış eğitim kurumlarının şekillenmesinde belirleyici olmuştur. Vahyin ilk emri olan “oku”, ilme verilen önemin temelini oluşturmuştur. Hz. Peygamber döneminde Dârülerkam ve Suffe ile başlayan eğitim geleneği, Selçuklu döneminde Nizâmiye Medreseleri ve Osmanlı döneminde Süleymaniye Medreseleri ile kurumsal bir yapıya kavuşmuştur. Ancak 19. yüzyıldan itibaren gerçekleştirilen yasal düzenlemeler sonucunda bu geleneksel yapı büyük ölçüde sona ermiştir. Buna rağmen geleneksel din eğitimi tamamen ortadan kalkmamış, farklı dinî yapılar aracılığıyla da varlığını sürdürmeye devam etmiştir. Bu dinî yapılardan biri olan İsmailağa cemaati, medrese temelli eğitim modelini benimsemektedir. Bu çalışmada İsmailağa cemaatinin medrese eğitimi ve müfredatı incelenmiştir. Temelleri Ali Haydar Gürbüzler’e uzanan ve Mahmud Ustaosmanoğlu ile kurumsallaşan bu dinî-tasavvufî yapı, tekke mirasını İsmailağa Camii merkezli, tekke-medrese usulüne dayalı bir organizasyona dönüştürmüştür. Cemaatin din anlayışının şekillenmesinde Mahmud Ustaosmanoğlu’nun beyanları, sohbetleri ve eserleri belirleyici olmuştur. Günümüzde cemaat, Hasan Kılıç’ın ardından Ahmet Fikri Doğan liderliğinde faaliyetlerini sürdürmektedir. Cemaat, temel paradigmasını ehl-i sünnet ve’l-cemaat anlayışı, şeriat-tarikat bütünlüğü ve takva merkezli bir yaşam üzerine inşa etmektedir. Ayrıca cemaat, modern eğitim sistemini dinî bilgi açısından yetersiz olarak değerlendirmekte ve bu doğrultuda her mahallede kız ve erkek medreselerinin açılması gerektiğini savunmaktadır. Bu çerçevede İsmailağa cemaati, yaz Kur’an kursları, halka açık medreseler ve farklı eğitim kademelerine sahip medreseler aracılığıyla din eğitimi faaliyetleri yürütmektedir. Medrese eğitim sistemi; hafızlık, Buhârî hâfızı yetiştirme, Arapça, tekâmül ve ihtisas olmak üzere kademeli bir yapıya sahiptir. Bu süreçte başta sarf, nahiv, fıkıh, tefsir, hadis ve tasavvuf alanlarına ait klasik eserlerin temel alındığı görülmektedir. Eğitim süreci, birebir hoca-öğrenci ilişkisine dayalı olarak kitap tamamlama ve ezber yöntemiyle yürütülmektedir. Bu doğrultuda cemaat, geleneksel İslamî ilim anlayışını sürdürmeyi ve benimsediği dinî-tasavvufî yaklaşım çerçevesinde bireyler yetiştirmeyi amaçlamaktadır.