KUR’AN ÇEVİRİSİNE ETKİSİ BAKIMINDAN VÜCÛH VE NEZÂİR:SEBÎL KELİMESİ ÖRNEĞİ

Abstract

Dillerin yapısal bir özelliği olarak bazı kelimeler zikredildiği siyaka göre farklı anlamlara gelebilmektedir. Bu tür kelimelerin ve ifade ettiği farklı anlamların bilinmesi Kur’an’ın yorumlanmasında ve tercüme edilmesinde dikkate alınması gereken bir husustur. Tefsir literatüründe, içerisinde bu tür kelimelerin tespit edilip farklı anlamlarının zikredildiği eserler vücûh ve nezâir genel adıyla anılır. Bir kelimenin, zikredildiği farklı yerlerde farklı anlamlarda kullanılması vücûh, aynı anlamda kullanılması nezâir terimleriyle ifade edilir. Günümüze ulaşan ilk tefsir eserinin yazarı Mukātil b. Süleyman’ın (öl. 150/767) aynı zamanda el-Vücûh ve’n-Nezâirisimli bu alanda yazılmış müstakil ilk çalışmayı da yapmış olması Kur’an’ın doğru anlaşılması hususunda konunun önemini gösterir. Tefsir ve Kur’an çevirileri alanında çalışma yapanların bu literatürü öncelikli olarak incelemesi beklenir. Kur’an-ı Kerîm’in farklı yerlerinde farklı anlamları ifade eden bu tür kelimelerin tutarlılık adına hedef dile tek bir anlamı esas alınarak çevrilmesi âyetlerin gerçek anlamlarının ortaya çıkmasına engel olacaktır. Kur’an çevirilerinde bu alanın önemini göstermesi açısından bu çalışmada vücûh ve nezâirin Kur’an çevirilerine etkisi “sebîl”kelimesi örnekliğinde incelenecektir. Kelimenin Kur’an’da farklı anlamlarda kullanıldığı yerler tespit edilecek ve nasıl çevrilmesi gerektiği bu çerçevede değerlendirilecektir.