MUSTAFA AZMİ ÖMER BEY’İN “HANIM KİTABI” IŞIĞINDA GEÇ DÖNEM OSMANLI’DA EV İDARESİ VE GÜNDELİK YAŞAM
Tarih
Yazarlar
Dergi Başlığı
Dergi ISSN
Cilt Başlığı
Yayıncı
Erişim Hakkı
Özet
Bu çalışma, geçiş dönemi Osmanlı-Türk sosyo-kültürel yapısında ev idaresi, halk sağlığı, konut mimarisi, evcil hayvancılık ve toplumsal cinsiyet rollerini disiplinlerarası bir yaklaşım ile ele alan Azmi Ömer’in “Hanım Kitabı” adlı eserinin detaylı içerik ve yapı analizini amaçlamaktadır. Metinde mesken kavramı, yalnızca fiziksel bir barınma alanı olarak değil; toplum sağlığının, bireysel psikolojinin ve modern aile yapısının inşa edildiği temel bir mikro-mekân olarak konumlandırılır. Analiz edilen veriler ışığında; konutların sıhhi koşulları, tifo, sıtma ve akciğer veremi gibi hastalıklarla mücadelede hıfzıssıhha kurallarının hayati önemi, bataklıkların ıslahı ve su kaynaklarının temizliği gibi halk sağlığı politikalarını detaylı bir süzgeçten geçirilmektedir. Ayrıca enerji kaynaklarının kullanımı, karbon monoksit zehirlenmelerine karşı alınacak önlemler ile erken dönem aydınlatma teknolojilerini teknik boyutlarıyla detaylandırmaktadır. Çalışmanın bir diğer ana odak noktası, kamusal ve özel alanın kadına yüklediği sosyo-ekonomik ve psikolojik misyonlardır. Eser; ideal ev kadını profilini ev bütçesinin yönetimi, hizmetli istihdamının standartlarını, yerli malı kullanımı ve çocuk pedagojisinin bizzat anne tarafından yürütülmesi üzerinde durmaktadır. Kadını “yuvayı kuran ve yıkan aktör” olarak tanımlamakta ve ona aile, toplum ve vatanın inşasına yönelik bir rol yüklemektedir. Son olarak mutfak kültürü, beslenme hijyeni, sofra adabındaki modernleşme eğilimleri, bahçe ziraatı ve kümes hayvancılığı teknikleri gibi bütüncül bir yaklaşımla değerlendirilmektedir. Sonuç olarak bu bildiri, incelenen eserin dönemin modernleşme, halk sağlığı, ev ekonomisi, koruyucu hekimlik ve toplumsal cinsiyet politikalarının tarihsel izini sürmek adına son derece zengin, özgün ve nitelikli bir dünya sunduğunu somutlaştırmaktadır.












