Doğal Bir Mera Alanında Uygulanan Farklı Islah Yöntemlerinin Çevresel EtkilerininYaşam Döngüsü Değerlendirmesi Kullanılarak Belirlenmesi

Abstract

Hayvancılık için büyük öneme sahip olmalarının yanı sıra meralar, ekosistem için de çok değerli doğal alanlardır. Bu tür alanlarda yürütülecek faaliyetlerin çok yönlü değerlendirilerek planlanması ve yürütülmesi, sosyal, ekonomik ve ekolojik olarak sürdürülebilirliklerini sağlamamızı kolaylaştırabilir. Bununla birlikte, meralar karasal alanlar içerisinde oransal olarak önemli paya sahiptir. Bu derece büyük alanlarda yapılan ıslah uygulamaları da tüm ekosistem sağlığını ve sürdürülebilirliğini etkileyebilecek büyük çaplı faaliyetlerdir. Yaşam döngüsü değerlendirmesi, üretim süreci boyunca oluşan çevresel etkileri kümülatif olarak değerlendirmemize olanak sağlayan ve yaygın olarak kullanılan bir yöntemdir. Bu çalışmada, yaşam döngüsü değerlendirmesi ile Samsun ilinde 30 yıl önce sürülerek terk edilmiş bir mera alanında yapılan bir ıslah denemesi sonuçları esas alınarak, yapılan uygulamalarının çevresel etkilerinin belirlenmesi ve karşılaştırılması amaçlanmıştır. Havalandırma (H), ahır gübresi uygulaması (AG), suni gübre uygulaması (SG), havalandırma + ahır gübresi uygulaması (HAG) ve havalandırma + suni gübre uygulaması (HSG) işlemleri, bir ton kuru ot ve bir ton protein verimi fonksiyonel birimleri kullanılarak değerlendirilmiştir. Yaşam döngüsü değerlendirmesi neticesinde, bir ton kuru ot fonksiyonel biriminde, en yüksek çevresel yüke neden olan ıslah uygulamalarının sırasıyla SG ve HSG, en düşük çevresel yük oluşturan işlemlerin sırasıyla AG ve H işlemleri olduğu görülmüştür. Bir ton protein fonksiyonel birimi için en yüksek çevresel yükün, sırasıyla HSG ve SG, en düşük çevresel yükün ise sırasıyla AG ve H işlemlerinde gerçekleştiği belirlenmiştir. Mera ıslah uygulamalarında suni gübre kullanımının, birim çıktı başına çok fazla çevresel yük oluşturduğu, yapılacak ıslah işlemlerinde suni gübre kullanımının çok dikkatle değerlendirilmesinin gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Islah için otlatma kontrolü, biçim, havalandırma gibi yöntemlerin öncelenmesi ve bitki besin maddesi eksikliklerinin ahır gübresi ile telafi edilmesinin daha uygun olacağı değerlendirilmiştir.

Besides being of great importance for livestock breeding, rangelands are also very valuable natural areas for the ecosystem. The planning and execution of activities to be carried out in such areas with a multidimensional evaluation can facilitate us to ensure their social, economic and ecological sustainability.However, rangelands have a proportionally significant share in terrestrial areas. Improvement practices in such large areas are also large-scale activities that can affect the health and sustainability of the entire ecosystemLife cycle assessment is a widely used method that allows us to cumulatively assess the environmental impacts that occur throughout the production process. In this study, with life cycle assessment, it was aimed to determine and compare the environmental impacts of the practices based on the results of a improvement experiment conducted in a rangeland abandoned by plowing 30 years ago in Samsun province. The treatments of Aeration (H), barn manure application (AG), chemical fertilizer application (SG), aeration + barn manure application (HAG) and aeration + chemical fertilizer application (HSG) were evaluated using functional units of one ton of hay and one ton of protein yield.As a result of the life cycle assessment, it was observed that for one ton of dry grass functional unit, the treatments causing the highest environmental burden were SG and HSG, while the treatments causing the lowest environmental burden were AG and H, respectively. It was determined that the highest environmental load for a ton of protein functional unit was HSG and SG, and the lowest environmental load was in AG and H, respectively. It was concluded that the use of chemical fertilizers in rangeland improvement practices caused a very high environmental load per unit output, and that the use of chemical fertilizers should be evaluated very carefully in the improvement processes to be carried out. It was evaluated that it would be more appropriate to prioritize methods such as grazing control, cutting, aeration for improvement, and to compensate for plant nutrient deficiencies with barn manure.