İnovasyon kültür bileşenlerinin DEMATEL ve SWARA yöntemleri ile değerlendirilmesi

Abstract

Dünya, özellikle teknolojinin etkisi ile her geçen gün gelişmekte ve değişmektedir. Teknolojik gelişmeler, dijitalleşme ve rekabet değişimi kaçınılmaz hale getirmektedir. Yaşanan değişimler ve gelişimler, işletmeleri rakip işletmeler ile rekabet etmek ve yaşanan bu değişime ayak uydurmak zorunda bırakmaktadır. İşletmelerin değişim yolculuğa başladığı noktada karşımıza inovasyon kavramı çıkmaktadır. İnovasyon, işletmelere ticari fayda sağlayan yenilik faaliyetleridir. İşletmelerin faaliyetlerine “inovasyon” odaklı olarak devam ettiği ve inovasyonu benimsediği durumda işletmede inovasyon kültürünün varlığından bahsedilebilir. İnovasyon kültürü işletmelerin, inovasyon isteklerini ve uygulamalarını destekleyecek bir yapıya sahip olması kaynaklıdır denilebilir. Çalışmanın amacı, inovasyon kültürünü oluşturan bileşenlerin önem ve etkileşim düzeylerini araştırarak işletmelerin inovasyon kültüründe dikkat etmeleri gereken hususlar ve belirleyecekleri stratejiler için kullanabilecekleri bilgileri sunmaktır. Araştırma neticesinde sağlıklı bir inovasyon kültürü için dikkat edilmesi gereken bileşenler ortaya koyulmuştur. Araştırmada, inovasyon kültürünü oluşturan 13 adet bileşen literatür araştırması sonucunda belirlenmiştir. Belirlenen bu bileşenler Bilecik ilinde seramik, porselen ve döküm sektöründe faaliyet gösteren işletmelerde çalışan 10 uzman birey tarafından anket yoluyla değerlendirilmiş ve elde edilen veriler ışığında Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) yöntemlerinden DEMATEL ve SWARA yöntemleri ile analiz yapılmıştır. Araştırma sonucunda her iki yöntem sonuçları baz alınarak inovasyon kültürünü oluşturan bileşenlerden en önemlileri; misyon ve vizyon, kaynak, öğrenme ve gelişme, açık iletişim, liderlik kriterleri olduğu saptanmıştır. Bu sonuçlar neticesinde araştırma kapsamında yer alan seramik, porselen ve döküm işletmelerinin inovasyon kültürlerinde bu kriterlere önem vermeleri gerektiği görülmüştür. Çalışmanın sonuçları değerlendirildiğinde katılımcıların önem sıralamaları ile etki düzeyleri arasında farktan yola çıkarak bu işletmelerin rekabet anlayışı ve açık iletişim kriterlerine yeterli önemi vermedikleri gözlemlenmekte olup inovasyon kültürlerini başarılı bir şekilde sürdürebilmek isteyen işletmelerin bu kriterlere karşı bilinçlenmesi gerektiği öne sürülmüştür. Araştırma, tercih edilen yöntemlerin bir arada uygulandığı sınırlı sayıdaki çalışmaya katkı sağlaması ayrıca inovasyon kültürü hakkında yapılan çalışmalara sektörel boyut kazandırması yönünden literatüre katkı sağlamaktadır.The world is evolving and changing every day, particularly under the influence of technology. Technological advancements, digitalization, and competition make change inevitable. These changes and advancements force businesses to compete with rival businesses and adapt to these changes. The concept of innovation emerges at the point where businesses begin their transformation journey. Innovation is the process of creating new activities that provide commercial benefits to businesses. If businesses continue their activities with an "innovation" focus and embrace innovation, it can be said that there is an innovation culture in the business. It can be said that innovation culture arises from the fact that businesses have a structure that supports innovation demands and practices. The aim of the study is to investigate the importance and interaction levels of the components that constitute the innovation culture and to present information that businesses can use for the issues they should pay attention to in the innovation culture and the strategies they will determine. The research revealed the key components of a healthy innovation culture. The study identified 13 components that constitute innovation culture through a literature review. These components were evaluated through a survey conducted by 10 experts working in ceramics, porcelain, and casting businesses in Bilecik province. The data obtained was analyzed using the DEMATEL and SWARA methods of Multi-Criteria Decision Making (MCDM). As a result of the research, based on the results of both methods, it was determined that the most important components of the innovation culture are mission and vision, resource , learning and development , open communication , and leadership. As a result of these results, it was seen that the ceramic, porcelain and casting companies within the scope of the research should give importance to these criteria in their innovation culture. When the results of the study are evaluated, it is observed that these businesses do not give sufficient importance to the criteria of competitive understanding and open communication based on the difference between the importance rankings and impact levels of the participants, and it is suggested that businesses that want to successfully maintain their innovation culture should be aware of these criteria. The research contributes to the literature by contributing to the limited number of studies in which preferred methods are applied together and by adding a sectoral dimension to studies on innovation culture.