Farklı azotlu gübre kaynakları ve dozlarının buğday verimi üzerine etkisi

Abstract

Buğday da yüksek verime ve kaliteye ulaşmak için azotun uygun doz, form ve zamanda uygulanması çok önemlidir. Çalışma, Bilecik şartlarında üç ekmeklik buğday çeşidi ile üç gübre formu ve altı farklı dozun verim ve verim unsurlarına etkisini belirlemek amacıyla 2022-2023 yetiştirme sezonunda yürütülmüştür. Denemede ana parsellere çeşitler, alt parsellere gübre formları ve alt-alt parsellere azot dozları gelecek şekilde bölünen bölünmüş parseller deneme desenine göre üç tekrarlamalı olarak yürütülmüştür. Ekimle birlikte tüm parsellere dekara 6 kg saf fosfor gelecek şekilde Diamonyum fosfat (DAP) gübresi uygulanmış ve daha sonra üst gübresi olarak dekara 4, 8, 12, 16 ve 20 kg saf azot içerecek şekilde üre, üreaz inhibitörlü ve nitrogenaz inhibitörlü azotlu gübreler uygulanmıştır. İncelenen özellikler üzerine çeşit (başakta tane sayısı hariç) ve dozların etkisi istatistiki olarak önemli bulunmuştur. Çeşitler arasında ortalama bitki boyu 99.6 ile 107.2 cm, başak uzunluğu 8.7 ile 10.4 cm, başakta başakçık sayısı 14.3 ile 18.1 adet, başakta tane sayısı 33.2 ile 36.7 adet ve tane verimi dekara 487.0 ile 580.4 kg arasında değişmiştir. En yüksek tane verimi çeşitler arasında Alada çeşidinde (580.4 kg da-1) ve dozlar arasında ise dekara 16 kg üst gübresi uygulamasında (548.1 kg da-1) elde edilmiştir.

To achieve high yield and quality in wheat, it is very important to apply nitrogen in the appropriate nitrogen fertilizer dose, form and application time. The study was conducted in the 2022-2023 growing season to determine the effects of three bread wheat cultivars, three different nitrogen fertilizer forms and six different doses on yield and yield components in Bilecik provinces. The field experiment was conducted in a split-split plot layout arrangement with a randomized complete block design (RCBD) with three replications. The main plots were cultivars, and subplots consisting of fertilizer form, while sub-sub plots were six different nitrogen doses. Diammonium phosphate (DAP) fertilizer was applied to all parcels at the rate of 6 kg of pure phosphorus per decade, and then urea, urease inhibitor and nitrogenase inhibitor nitrogen fertilizers were applied as top-dressing of N fertilizer, containing 4, 8, 12, 16 and 20 kg of pure nitrogen per decare. The effects of the cultivar (except the number of grains per spike) and fertilizer doses on the investigated traits were found to be statistically significant. Among the cultivars, the average plant height varied between 99.6 and 107.2 cm, spike length between 8.7 and 10.4 cm, the number of spikelets per spike between 14.3 and 18.1, the number of grains per spike between 33.2 and 36.7, and grain yield between 487.0 and 580.4 kg per decare. The highest grain yield was obtained in the Alada cultivar (580.4 kg da-1) among the cultivars and in the application of 16 kg top-dressing of N fertilizer per decare (548.1 kg da-1) among the doses.