Kamu gelirleri ve kamu harcamaları hipotezi Granger nedensellik testi: Türkiye Örneği

Abstract

Geçmişten günümüze devletlerin en önemli ortak sorunlarından biri bütçe açıklarıdır. Devletler kamu harcamalarına finansman sağlanması amacıyla çeşitli mali araçlara başvurmaktadır. Bu araçlar yeni vergiler koyma, mevcut vergileri artırma ve borçlanma şeklindedir. Kamu harcamaları devletin sunduğu mal ve hizmetlere ait giderler olarak tanımlanırken kamu gelirleri ise devletin mükelleflerden topladığı zorunlu veya isteğe bağlı mali yükümlülükler olarak tanımlanabilmektedir. Gelir ve giderlerin yeterliliğine dair analiz çalışmaları bütçe açıklarının kontrolü, ekonomik büyümenin sağlanması ve mali sürdürülebilirliğin korunması açısından önem arz etmektedir. Çalışmada 2006:1-2024:9 yıllarına ait bütçe gelir ve gider kalemlerine ait ekonomik veriler kullanılmıştır. Verilerin Analizinde Granger nedensellik Analizi yöntemine başvurulmuştur. Analizin uygulamasının kolaylığı, yaygınlığı ve güvenirliliği tercihimizi etkilemiştir. Kamu Gelirleri- Kamu Harcamaları ile ilgili alternatif teoriler yani harcama vergi, vergi-harcama, mali senkronizasyon ve kurumsal farklılık teorileri çerçevesinde elde edilen veriler yorumlanmıştır. Daha önce yapılan araştırmalarda, ülke ekonomisindeki değişimlerden kaynaklanan veri setleri üzerinde gerçekleştirilen testler analiz edilmiştir. Analiz sonuçları, Türkiye için literatürde yer alan vergi-harcama, harcama-vergi, mali senkronizasyon ve kurumsal ayrılık hipotezlerinin geçerli olduğunu göstermektedir. Araştırmalar sonucunda elde edilen bulgular, bütçe açıklarının giderilmesi ve kamu maliyesinin sürdürülebilirliği açısından literatüre katkı sağlamaktadır. Araştırma çalışmamız sonucunda harca-vergilendir hipotezini destekler sonuçlar elde edilmiştir.

From past to present, one of the most significant common challenges faced by states has been budget deficits. Governments employ various fiscal instruments to finance public expenditures, including introducing new taxes, increasing existing taxes, and borrowing. While public expenditures are defined as the costs associated with goods and services provided by the state, public revenues refer to mandatory or voluntary financial obligations collected by the government from taxpayers. Analyzing the adequacy of revenues and expenditures is crucial for controlling budget deficits, achieving economic growth, and maintaining fiscal sustainability. In this study, economic data pertaining to budget revenues and expenditures for the period 2006:1-2024:9 was utilized. The Granger causality analysis method was employed due to its simplicity, widespread use, and reliability. The findings were interpreted within the framework of alternative theories concerning public revenues and expenditures, namely the expenditure-tax, tax-expenditure, fiscal synchronization, and institutional differences theories. Previous research has indicated that all four hypotheses have been valid for different periods in Turkey. The findings obtained from this research contribute to the literature by providing insights into addressing budget deficits and ensuring fiscal sustainability. The results of our study support the spend-tax hypothesis.