Acil yardım ve afet yönetimi bağlamında hemşirelik öğrencilerinin Crush Sendromu bilgi düzeylerinin değerlendirilmesi

Abstract

Bu araştırma, hemşirelik öğrencilerinin crush sendromuna ilişkin bilgi düzeylerini belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Tanımlayıcı ve kesitsel tipte planlanan çalışma, bir devlet üniversitesinin hemşirelik bölümünde öğrenim gören 487 öğrenci ile yürütülmüştür. Veriler, demografik bilgi formu ve Ekşi ve Panuş (2023) tarafından geliştirilen "Hastane Öncesi Crush Sendromu Bilgi Düzeyi Ölçeği" aracılığıyla toplanmıştır. Ölçeğin güvenirliği Cronbach alfa katsayısı ile değerlendirilmiş; veri dağılımının normal olmadığı Shapiro–Wilk testi ile belirlenmiştir. Gruplar arası karşılaştırmalarda Kruskal–Wallis ve Mann–Whitney U testleri, madde düzeyindeki analizlerde ise Pearson Ki-kare testi kullanılmıştır. Öğrencilerin toplam bilgi puanı ortalaması 18,42 ± 9,42 (medyan=22,00; Q1–Q3=8,00–27,00) olarak saptanmış olup bu değer Ekşi ve Panuş (2023) tarafından belirlenen bireysel sınıflandırmaya göre "iyi düzeyde yeterli" aralığına karşılık gelmektedir. Alt boyutlar incelendiğinde Genel Bilgi (%63,3) ve Transport (%63,0) alt boyutlarında doğru yanıt oranlarının görece yüksek; İleri Düzey Bilgi (%55,6) ve Tedavi (%47,4) alt boyutlarında ise görece düşük seyrettiği belirlenmiştir. Sınıf düzeyine göre yapılan analizlerde üst sınıf öğrencilerinin toplam bilgi puanlarının anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu bulunmuştur (H=56,083; p<0,001). Crush sendromuyla daha önce karşılaşmış olan öğrencilerin bilgi puanlarının da anlamlı biçimde daha yüksek olduğu saptanmıştır (U=17.380,500; Z=−7,244; p<0,001). Ayrıca afet ve acil sağlık alanına yönelik ilgi düzeyine göre toplam bilgi puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur (H=48,848; p<0,001). Sonuç olarak hemşirelik öğrencilerinin crush sendromuna ilişkin bilgi düzeylerinin iyi düzeyde yeterli aralığında yer aldığı; bununla birlikte özellikle tedavi yönetimi ve ileri düzey klinik karar gerektiren alanlarda bilginin pekiştirilmesine yönelik fırsatlar bulunduğu belirlenmiştir. Bu bulgular, hemşirelik eğitiminde afet ve acil durumlara yönelik içeriklerin uygulamalı ve senaryo temelli yaklaşımlarla desteklenmesinin önemine dikkat çekmektedir.This study was conducted to determine nursing students' knowledge levels regarding crush syndrome. The descriptive and cross-sectional study was carried out with 487 students enrolled in the nursing department of a public university. Data were collected through a demographic information form and the "Pre-Hospital Crush Syndrome Knowledge Level Scale" developed by Ekşi and Panuş (2023). The reliability of the scale was assessed using Cronbach's alpha coefficient, and the non-normal distribution of data was determined by the Shapiro–Wilk test. Kruskal–Wallis and Mann–Whitney U tests were used for between-group comparisons, and Pearson's chi-square test was applied for item-level analyses. The mean total knowledge score of the students was 18.42 ± 9.42 (median=22.00; Q1–Q3=8.00–27.00), corresponding to the "good level of adequacy" range according to the individual classification established by Ekşi and Panuş (2023). Examination of the subscales revealed that the correct response rates were relatively higher in the General Knowledge (63.3%) and Transport (63.0%) subscales, while relatively lower rates were observed in the Advanced Knowledge (55.6%) and Treatment (47.4%) subscales. Analysis by class level indicated that upper-year students had significantly higher total knowledge scores (H=56.083; p<0.001). Students who had previously encountered crush syndrome also demonstrated significantly higher knowledge scores (U=17,380.500; Z=−7.244; p<0.001). Furthermore, a statistically significant difference was found in total knowledge scores according to the level of interest in disaster and emergency health services (H=48.848; p<0.001). In conclusion, nursing students' knowledge levels regarding crush syndrome were found to be within the good level of adequacy range; however, opportunities for reinforcing knowledge were identified particularly in the areas of treatment management and advanced clinical decision-making. These findings highlight the importance of supporting disaster and emergency-related content in nursing education through practical and scenario-based approaches.