Sağlık çalışanlarında duygusal zeka ve tükenmişlik ilişkisinin incelenmesi

Abstract

Bu çalışma, sağlık çalışanlarında duygusal zekâ ile tükenmişlik sendromu arasındaki ilişkiyi literatür temelli olarak incelemeyi amaçlamaktadır. Sağlık hizmetlerinin yoğun iş yükü, sürekli insan etkileşimi ve duygusal talepleri, hemşireleri tükenmişlik açısından riskli bir grup hâline getirmektedir. Duygusal zekâ, bireyin kendi duygularını tanıma ve yönetme ile başkalarının duygularını doğru biçimde anlama becerilerini kapsayan önemli bir kişisel kaynak olarak değerlendirilmektedir. Araştırma kapsamında ulusal ve uluslararası çalışmalar sistematik biçimde taranmış; duygusal zekânın boyutları ile tükenmişliğin duygusal tükenme, duyarsızlaşma ve kişisel başarı hissinde azalma bileşenleri arasındaki ilişkiler kuramsal açıdan ele alınmıştır. Çalışma herhangi bir alan uygulaması içermemekte, yalnızca literatür incelemesine dayanmaktadır. İncelenen araştırmalar, duygusal zekânın hemşirelerin stresle başa çıkma süreçlerini desteklediğini, empati ve duygu düzenleme becerilerinin özellikle duygusal tükenme ve duyarsızlaşma üzerinde koruyucu rol oynadığını göstermektedir. Bu bağlamda duygusal zekâ, tükenmişliğin önlenmesi ve psikolojik dayanıklılığın güçlendirilmesinde önemli bir psikososyal faktör olarak öne çıkmaktadır. Çalışmanın, hemşirelerin ruhsal iyilik hâlini desteklemeye yönelik müdahale programları ve gelecekteki araştırmalar için kuramsal bir temel sunması beklenmektedir.

This study aims to examine the relationship between emotional intelligence and burnout syndrome among nurses based on a literature review. The intense workload, continuous interpersonal interaction, and emotional demands inherent in healthcare services place nurses at significant risk for burnout. Emotional intelligence is regarded as an important personal resource encompassing the ability to recognize and manage one’s own emotions as well as to understand and evaluate the emotions of others accurately. Within the scope of the study, national and international research was systematically reviewed, and the relationships between the dimensions of emotional intelligence and the core components of burnout—emotional exhaustion, depersonalization, and reduced personal accomplishment—were addressed from a theoretical perspective. The study does not include any field research and is solely based on a literature review. The findings reported in the reviewed studies indicate that emotional intelligence supports nurses’ coping processes with occupational stress, and that empathy and emotion regulation skills play a protective role, particularly against emotional exhaustion and depersonalization. In this context, emotional intelligence emerges as a significant psychosocial factor in preventing burnout and strengthening psychological resilience. The study is expected to provide a theoretical basis for intervention programs aimed at supporting nurses’ mental well-being and for future research in this field