ORTAÇAĞ İSLAM DÜNYASININ OLGUNLUK ÇAĞINDA TIP KÜLTÜRÜ VE ÇALIŞMALARI

Abstract

Ortaçağ İslam Dünyasının olgunluk çağında -ki bu dönem onuncu yüzyılla başlar, onüçüncü yüzyılın ikinci yarısına kadar devam eder- diğer bütün bilim dallarında olduğu gibi tıp bilimi ve çalışmalarında da büyük bir sıçrama kaydedilmiştir. Bu gelişmenin meydana gelmesinde birçok faktörün yanında elbetteki Irak merkezli Abbasî, İspanya merkezli Endülüs, Mısır merkezli Fatımî devletinin rolü büyük olmuştur. Burada Kuzey Afrikalı Müslüman Arap ve Berberi fatihlerin Sicilya adasında kurmuş oldukları Kelbî ve Fatımî devletlerinin katkısını da unutmamak gerekir. Bu saydığımız devletlerin hükümranlığı sırasında onlarca Müslüman ve Gayr-ı Müslim tabip hastalara şifa dağıtırken tıp alanında da onlarca eser kaleme almışlardır. Ayrıca aynı dönemlerde birçok İslam şehrinde (Bağdat, Basra, Musul, Kahire, Dımaşk, Kayrevan, Palermo, Kurtuba vb.) Dârü'l-Merdâ, Dârü'ş-Şifâ' veya Bimaristan olarak adlandırılan hastanelerde çağımızın standartlarına yakın bir düzeyde tedavi yöntemleri uygulanıyordu. Bu çalışma, özellikle İslam dünyasının olgunluk döneminde tababet bilimi ve çalışmaları alanında meydana gelen önemli birikim ve gelişmeleri ele almakta ve bir değerlendirme ile sonuca bağlamaktadır.