Planlı Davranış Teorisi İle Whistleblowing Niyetinin İncelenmesi: Sağlık Sektörü Çalışanları Üzerinde Bir Araştırma

Abstract

Araştırmamızın amacı sağlık sektöründe çalışanların whistleblowing'e yönelik niyetlerini Ajzen’in Planlı Davranış Teorisi (PDT) ile açıklanıp açıklanamayacağını incelemektir.PDT, diğer birçok araştırmada niyet ve onu etkileyen değişkenleri açıklamada başarılı olmuş, güvenilir bir modeldir.Araştırmaevrenini Bilecik ilinde yer alan sağlık sektörü çalışanları oluştururken, tesadüfiörnekleme yoluyla elde edilen 122 anket formu örneklemi oluşturmuştur.Araştırma sonucunda, PDT'nin davranışa yönelik niyeti açıklamaya yetkin bir model olduğu veçalışanlarındışsal yollardan ziyade içsel yollarıtercih ettikleri bulunmuştur.İçsel süreçler içinde de bağlı oldukları ilk amiribilgilendirmeyi tercih ettikleriortaya çıkmıştır.Tutumun etkisi bütün değişkenler üzerinde istatistiki olarak anlamlıdır fakat öznel norm ve algılanan davranışsal kontrolün etkisi her zaman diğer değişkenlerde istatistiki olarak anlamlı değildir. Yasal ya da etik olmayan bir durumla karşılaşan çalışanlarınınoranı %36ve bunların da %41’inin budurumubildirdiği bulunmuştur. Öznel norm açısından bakıldığında ise çalışanların sosyal çevreleri ile iç çevrelerinden algıladıkları sosyal baskının da farklı olduğu görülmüştür. Whistleblowerlar açısından ise, çalışanların %60’ı bu kişileri kahraman olarak görmektedir.