Ortaçağ Coğrafyacılarının İzlenimleri Işığında Merv Şehrinin Fizikî Yapısı ile İlgili Bir Değerlendirme

Abstract

Bilindiği gibi şehirler, insanlık tarihinin uygarlık beşikleridir. Orta Asya’nın gözbebeği Merv çok eski bir şehir olmasından dolayı bir çok medeniyetin odak noktası olmuştur. Bu şehir stratejik konumu ve coğrafyası açısından da önemli bir yere sahiptir. Ortaçağlarda özellikle Türklerin hâkim olduğu dönemlerde Merv, önemli bir ticaret kenti haline gelmiştir. Çalışmamızda incelediğimiz dönem, ağırlıklı olarak Türk devletlerinin Merv’de hâkim olduğu bir dönemdir. Bu dönemde şehir imar faaliyetleri yönünden önemli gelişmeler kaydetmiştir. Ortaçağ coğrafyacılarının şehrin fiziki yapısıyla ilgili sunmuş oldukları bilgilerden, şehrin surları, hamamları, mahalle ve caddeleri, medrese ve camileri, köşk, saray ve konutları ve diğer kurumları hakkında genel bir tablo çizmek mümkün olmaktadır. Biz bu çalışmamızda, Ortaçağ coğrafyacılarının Merv hakkında sunmuş oldukları bilgilerle diğer tarihsel kaynak ve araştırmaların vermiş olduğu bilgileri değerlendirerek anılan şehrin fiziki yapısını ortaya koymaya çalışacağız.