EUROSTAT verileri çerçevesinde Avrupa’da cinsiyet eşitliği göstergelerinin incelenmesi: SKH-5 perspektifi

Abstract

Bu çalışma, EUROSTAT verileri kullanılarak Avrupa Birliği (AB) ülkeleri ile Türkiye’nin toplumsal cinsiyet eşitliği düzeylerini karşılaştırmalı olarak incelemektedir. Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları’nın beşincisi olan “Toplumsal Cinsiyet Eşitliği” hedefi doğrultusunda; istihdam farkı, bakım sorumlulukları, parlamentodaki temsil, üst düzey yönetimde kadın oranı, eğitimden erken ayrılma ve üçüncül eğitim düzeyi olmak üzere altı temel gösterge analiz edilmiştir. Analiz sonuçları, Türkiye’nin özellikle kadın istihdamı, üst düzey yönetimde temsil ve eğitim göstergelerinde AB ortalamalarının belirgin biçimde gerisinde kaldığını ortaya koymaktadır. Buna karşılık, bazı AB ülkelerinde bu göstergeler arasında daha dengeli bir dağılım olduğu ve politika müdahalelerinin daha etkili sonuçlar ürettiği görülmektedir. Bulgular, toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin Türkiye’de yalnızca bireysel tercihlerden değil, işgücü piyasası yapıları, bakım hizmetlerinin yetersizliği ve eğitim sistemindeki eşitsizliklerden kaynaklanan yapısal faktörlerden beslendiğini göstermektedir. Bu çerçevede Türkiye’nin, kadınların işgücüne katılımını ve karar alma mekanizmalarındaki temsilini artırmaya yönelik entegre, çok boyutlu ve sürdürülebilir politika setlerine ihtiyaç duyduğu sonucuna ulaşılmıştır.

This study provides a comparative analysis of gender equality levels in Turkey and European Union (EU) countries using EUROSTAT data. Within the framework of the United Nations Sustainable Development Goal 5 on “Gender Equality,” six key indicators are examined: employment gap, care responsibilities, parliamentary representation, women in senior management, early school leaving, and tertiary education attainment. The results reveal that Turkey lags significantly behind the EU average, particularly in female employment, women’s representation in senior decision-making positions, and educational outcomes. In contrast, several EU countries display more balanced gender outcomes, reflecting the effectiveness of long-term and integrated policy interventions. The findings further indicate that gender inequality in Turkey is driven not only by individual-level factors but also by structural constraints related to labor market organization, insufficient care services, and unequal access to education. Overall, the study underscores the need for comprehensive and multidimensional policy reforms in Turkey to promote women’s economic participation and strengthen their role in political and managerial decision-making processes.