Karizmatik liderliğin iş doyumuna etkisinde örgütsel adalet algısının aracılık rolü

Abstract

Günümüz örgütlerinde artan rekabet, performans baskısı ve değişen çalışma koşulları, çalışan tutum ve davranışlarını etkileyen liderlik yaklaşımlarının önemini artırmaktadır. Bu bağlamda karizmatik liderlik, çalışanların motivasyonu, örgütsel algıları ve iş doyumu üzerinde etkili olan önemli liderlik tarzlarından biri olarak öne çıkmaktadır. Özellikle bankacılık sektörü gibi yoğun hedef baskısı ve rekabetin söz konusu olduğu çalışma ortamlarında, çalışanların örgütsel adalet algıları ve iş doyumu düzeyleri kritik bir öneme sahiptir. Bu araştırmanın temel amacı, karizmatik liderliğin çalışanların iş doyumu üzerindeki etkisini incelemek ve bu ilişkide örgütsel adalet algısının aracılık rolünü belirlemektir. Araştırma, Türkiye genelinde bankacılık sektöründe çalışan 281 kişi üzerinde gerçekleştirilmiştir. Veriler anket yöntemi ile toplanmış olup analiz sürecinde Statistical Package for the Social Sciences (SPSS) ve Analysis of Moment Structures (AMOS) programları kullanılmıştır. Ölçeklerin yapı geçerliliğini test etmek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmış; değişkenler arasındaki ilişkileri belirlemek üzere korelasyon ve regresyon analizleri gerçekleştirilmiştir. Ayrıca örgütsel adalet algısının aracılık rolünü test etmek amacıyla Hayes (2022) tarafından geliştirilen PROCESS Macro 4.2 eklentisinde Model 4 kullanılarak 5000 bootstrap örneklemi üzerinden aracılık analizi yapılmıştır. Elde edilen bulgulara göre, karizmatik liderliğin iş doyumu üzerinde pozitif ve anlamlı bir etkisinin bulunduğu tespit edilmiştir. Ayrıca karizmatik liderliğin örgütsel adalet algısını pozitif yönde etkilediği belirlenmiştir. Örgütsel adalet algısının ise iş doyumu üzerinde anlamlı ve pozitif bir etkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Aracılık analizi sonucunda, örgütsel adalet algısının karizmatik liderlik ile iş doyumu arasındaki ilişkide kısmi aracılık rolü üstlendiği belirlenmiştir. Bootstrap güven aralığının sıfır değerini içermemesi, dolaylı etkinin istatistiksel olarak anlamlı olduğunu göstermiştir. Bu bulgular, karizmatik liderliğin çalışanların iş doyumunu yalnızca doğrudan değil, aynı zamanda örgütsel adalet algısı aracılığıyla dolaylı olarak da etkilediğini ortaya koymaktadır. Araştırma sonuçları genel olarak değerlendirildiğinde, karizmatik liderlik davranışlarının çalışanların örgütsel adalet algılarını güçlendirdiği ve bu durumun iş doyumunu artırdığı görülmektedir. Bu doğrultuda, bankacılık sektöründe yöneticilerin karizmatik liderlik özelliklerini geliştirmelerinin çalışan memnuniyeti, örgütsel bağlılık ve kurumsal verimlilik açısından önemli katkılar sağlayacağı düşünülmektedir.

In today’s organizations, increasing competition, performance pressure, and changing work conditions are heightening the importance of leadership approaches that influence employee attitudes and behaviors. In this context, charismatic leadership stands out as one of the key leadership styles that significantly impacts employee motivation, organizational perceptions, and job satisfaction. Particularly in work environments characterized by intense target pressure and competition, such as the banking sector, employees’ perceptions of organizational justice and their levels of job satisfaction are of critical importance. The primary objective of this study is to examine the effect of charismatic leadership on employees’ job satisfaction and to determine the mediating role of perceived organizational justice in this relationship. The research was conducted on 281 individuals working in the banking sector across Turkey. Data were collected via a survey, and the Statistical Package for the Social Sciences (SPSS) and Analysis of Moment Structures (AMOS) software were used in the analysis process. Confirmatory Factor Analysis (CFA) was applied to test the construct validity of the scales; correlation and regression analyses were performed to determine the relationships among the variables. Additionally, to test the mediating role of perceived organizational justice, a mediation analysis was performed using Model 4 in the PROCESS Macro 4.2 add-in developed by Hayes (2022), based on 5,000 bootstrap samples. According to the findings, it was determined that charismatic leadership has a positive and significant effect on job satisfaction. Furthermore, it was found that charismatic leadership positively influences the perception of organizational justice. It was also concluded that the perception of organizational justice has a significant and positive effect on job satisfaction. The mediation analysis revealed that the perception of organizational justice plays a partial mediating role in the relationship between charismatic leadership and job satisfaction. The fact that the bootstrap confidence interval does not include the value of zero indicates that the indirect effect is statistically significant. These findings reveal that charismatic leadership affects employees’ job satisfaction not only directly but also indirectly through the perception of organizational justice. When the research results are evaluated as a whole, it is observed that charismatic leadership behaviors strengthen employees’ perceptions of organizational justice, and this, in turn, increases job satisfaction. In this regard, it is believed that managers in the banking sector developing charismatic leadership traits will make significant contributions to employee satisfaction, organizational commitment, and organizational efficiency.