Erken Ortaçağlarda İran ve Bizans İlişkilerinde Nestûrî Hıristiyanlarının Rolü

Abstract

MS IV. yüzyılda Hıristiyanlar arasında başlayan fikir tartışmaları monofizitve diyofizit akımlarının ortaya çıkmasına sebep olmuş ve İstanbul patriği Nestorius’un diyofizit yaklaşıma destek vermesi akabinde bu akım MS. V. yüzyılda Nestûrîlik adıyla anılmaya başlanmıştır. Nestorius’un, Bizans tarafından din dışı ilan edilerek kovulmasının akabinde; Nestorius, kendi düşüncesini yaymak için Antakya ve Edessa kiliselerini kullanmaya başlamıştır. Bizans topraklarından kovularak, okulları kapatılan Nestûrîler İranlı- ların elinde bulunan Mezopotamya topraklarına yerleşmişlerdir. İranlıların, Bizans’a karşı siyasi ve dini bir koz olarak kullanmak amacıyla kapılarını açmış oldukları Nestûrîler, MS. VI. yüzyıldan sonra Bizans’a yakınlaşmaya başlamışlardır. Bizans ile İran arasındaki önemli sorunların başında gelen Nestûrîler, Hıristiyanlığın İran toprakları, Arap yarımadası ve Orta Asya üzerinde yayılmasının da öncülüğünü yapmışlardır.