Farklı dozlarda biyoçar uygulamasının karabuğday (Fagopyrum esculentum Moench) silajının verimi ve kalitesi üzerine etkisi

Abstract

Bu çalışma, Bilecik ekolojik koşullarında ve 2024 yılı vejetasyon döneminde karabuğday (Fagopyrum esculentum Moench “Güneş”) bitkisinde farklı biyoçar dozlarının (0, 250, 500, 750 ve 1000 kg/da) silaj verimi ve kalite özellikleri üzerindeki etkilerini belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Çalışma tesadüf blokları deneme desenine göre kurulmuştur. Araştırmada silaj verimi, fermantasyon özellikleri (pH, laktik asit, asetik asit), yem kalite kriterleri (kuru madde oranı, Flieg puanı, ham protein, ADF ve NDF), mineral madde içerikleri (K, P, Ca, Mg) ile sekonder metabolitler (kondanse tanen, toplam fenolik, toplam flavonoid) ve antioksidan aktivite (DPPH) incelenmiştir. Elde edilen sonuçlara göre en yüksek silaj verimi 1000 kg/da (821.03 kg/da), 750 kg/da (814.43 kg/da) ve 500 kg/da (809.47 kg/da) biyoçar uygulamalarından elde edilmiştir. Silajların kuru madde oranı %22.26–27.48 ve pH’sı 4.60– 5.12 arasında değişmiştir. Flieg puanı en yüksek 500 kg/da (75.96) ve 250 kg/da (70.29) biyoçar dozlarında belirlenmiş olup, bu değerler silajların “iyi” kalite sınıfında yer aldığını göstermiştir. Çalışmada silajların ham protein oranı %14.07–14.95, ADF oranı %26.52–33.15 ve NDF oranı %39.51–48.91 arasında olmuştur. Silajlarda en yüksek laktik asit içeriği 250 kg/da (%2.06), 500 kg/da (%2.12) ve 1000 kg/da (%1.96) biyoçar uygulamalarından elde edilmiştir. Silajlarda mineral içeriklerden K %2.00–2.32, P %0.64–0.68, Ca %1.27–1.81 ve Mg %0.67–0.97 arasında değişmiştir. Karabuğday silajlarının kondanse tanen içeriği %2.54–3.86, toplam fenolik içeriği 116.52–149.36 mg/g GAE, toplam flavonoid içeriği 13.24–15.06 mg/g QE ve DPPH içeriği %83.31–86.03 arasında olmuştur. Sonuç olarak, biyoçar uygulamaları karabuğday silajında hem verim hem de kalite özelliklerini olumlu yönde etkilemiş, özellikle hem verim hem de fermantasyon kalitesi (pH ve laktik asit) açısından en ideal sonuçlar verdiği tespit edilmiştir. Buna göre, karabuğday silaj verimi ve kalitesi açısından dekara 500 kg biyoçar uygulamasının diğer işlemlere göre daha üstün olduğu sonucuna varılmıştır.This study was conducted under the ecological conditions of Bilecik during the 2024 growing season to determine the effects of different biochar doses (0, 250, 500, 750, and 1000 kg da-1) on silage yield and quality characteristics of buckwheat (Fagopyrum esculentum Moench “Güneş”). The experiment was established in a randomized complete block design. In the study, silage yield, fermentation characteristics (pH, lactic acid, acetic acid), forage quality traits (dry matter content, Flieg score, crude protein, ADF, and NDF), mineral content (K, P, Ca, Mg), and secondary metabolites (condensed tannins, total phenolics, total flavonoids, and radicalscavenging activity (DPPH)) were evaluated. According to the results, the highest silage yield was obtained from 1000 kg/da (821.03 kg/da), 500 kg/da (809.47 kg/da), and 750 kg/da(814.43 kg/da) biochar applications. Dry matter content ranged from 22.26% to 27.48%, and pH values varied between 4.60 and 5.12. The highest Flieg scores was determined in 500 kg/da(75.96) and 250 kg/da(70.29) biochar doses, indicating that these silages were in the “good” quality class. Crude protein content ranged from 14.07% to 14.95%, ADF from 26.52% to 33.15%, and NDF from 39.51% to 48.91%. The highest lactic acid content was obtained from 250 kg/da(2.06%), 500 kg/da(2.12%), and 1000 kg/da (1.96%) treatments. Mineral contents ranged between 2.00–2.32% for K, 0.64–0.68% for P, 1.27–1.81% for Ca, and 0.67–0.97% for Mg. Condensed tannins ranged from 2.54% to 3.86%, total phenolics from 116.52 to 149.36 mg g GAE-1, total flavonoids from 13.24 to 15.06 mg g QE-1, and DPPH activity from 83.31% to 86.03%. In conclusion, biochar applications positively affected both yield and quality characteristics of buck-wheat silage, and medium-level biochar doses provided more balanced and higher-quality results. Accordingly, it was concluded that 250–500 kg/da biochar applications are superior to other treatments in terms of silage yield and quality.