Klasik Arap Edebiyatındaki “Sakil” Tipine Didaktik Bir Bakış

Abstract

Arap edebiyatında hikâye, mesel, konulu şiir, ahlakiyat ve adap koleksiyonu olarak karşımıza çıkan âhbârî eserlerin değinmeden geçmedikleri “sakil” karakteri, beşeri bir vakıa olan sevimsiz şahsiyetleri tipikleştirmektedir. Bu açıdan klasik edep kaynaklarındaki söz konusu karakterlere ait anekdotlar zaman üstü bir hüviyet kazanmıştır. Bu tiplerin karakteristik özellikleri hakkında pek çok akademik çalışma yapılmıştır. Bu makalede klasik Arap edebiyat kaynaklarında sevimsiz bir tip olarak vasfedilen sakillerin özellikleri günümüz Türk toplumunda sakil bulunan görgü dışı davranışlarla karşılaştırılmıştır. Sakil oluşun büyük ölçüde insani ve dolayısıyla da evrensel bir boyutu olduğu göz önünde bulundurularak bu eserlerde anlatılan müstekreh tavırların kendi kültürümüzde nasıl yansıdığı incelenmiştir. Bu çalışmanın amacı Arap edebiyatı kaynakları esas alınarak çevredeki sakil tipleri tespit etmek değil, bilakis soğuk davranışlarla sakil duruma düşmemek için resmedilen bu karakterden yararlanmaya çalışmaktır. Girişte sakil tipinin neden insanlığın ortak sorunu ve bir o kadar da müşterek gerçeği olduğu varsayımı ele alınmıştır. Sonrasında ise sakil tipinin edep kaynaklarında nasıl anlatıldığı ve günümüz Türk toplumunda sıklete neden olan davranışlarla karşılaştırılması yapılmıştır.