Yerel yönetimlerde çevresel dönüşüm: Yeşil belediyeciliğin gelişimi, sorunları ve geleceği

Abstract

Bu çalışma, iklim krizi ve çevresel bozulmanın kentler üzerindeki etkileri karşısında yerel yönetimlerin üstlendiği dönüşüm rolünü “yeşil belediyecilik” yaklaşımı üzerinden ele almaktadır. Projenin amacı; yeşil belediyeciliğin kavramsal çerçevesini netleştirmek, sürdürülebilir kent yönetimiyle ilişkisini ortaya koymak, Türkiye’deki hukuki ve kurumsal zemini ile uygulama eğilimlerini değerlendirmek ve uluslararası iyi örneklerle karşılaştırarak Türkiye için uygulanabilir iyi örneklerle karşılaştırarak Türkiye için uygulanabilir bütünleşik bakış açısı vurgulamaktır . Araştırma nitel bir yaklaşımla yürütülmüştür. Yeşil belediyeciliğin başlıca uygulama alanları; atık yönetimi ve geri dönüşüm, yenilenebilir enerji ve enerji verimliliği, yeşil alanlar ve kent ormanları ile karbonsuz ulaşım başlıklarında sistematik olarak değerlendirilmiştir. Uluslararası karşılaştırma bölümünde ise Avrupa’daki yeşil şehirler ile ABD ve Asya’dan seçilmiş örnekler üzerinden kurumsal tasarım, yönetişim araçları ve izleme-değerlendirme yaklaşımları karşılaştırılmıştır. Bulgular, yeşil belediyeciliğin yalnızca tek tek çevre projeleri olarak değil; belediyenin planlama, bütçe ve hizmet çalışmalarına birlikte yansıyan bir yaklaşım olarak ele alınması gerektiğini göstermektedir. Türkiye’de belediyeler arasında kapasite ve finansman farklılıkları, kurum içi eşgüdüm eksikliği, ölçülebilirlik ve veri yönetimindeki sınırlılıklar ile katılım mekanizmalarının zayıflığı uygulamaların sürekliliğini zorlaştırmaktadır. Bu çerçevede çalışma, kurumsal koordinasyonun güçlendirilmesi, mekânsal planlama ile yeşil hedeflerin bütünleştirilmesi, yeşil altyapı ve doğa temelli çözümlerin yaygınlaştırılması, finansman araçlarının çeşitlendirilmesi ve performans göstergelerine dayalı izleme-raporlama kültürünün yerleşmesi temelinde bir model önermektedir.

This study examines the transformative role assumed by local governments in response to the impacts of the climate crisis and environmental degradation on cities, through the perspective of “green municipalism.” The aim of the project is to clarify the conceptual framework of green municipalism, to explain its relationship with sustainable urban governance, to evaluate the legal and institutional context in Türkiye as well as implementation tendencies, and to emphasize an integrated perspective for Türkiye by comparing international good practices. The research was conducted using a qualitative approach. The main areas of implementation in green municipalism—waste management and recycling, renewable energy and energy efficiency, green spaces and urban forests, and low-carbon mobility—were examined systematically. In the international comparison section, selected examples from green cities in Europe as well as from the United States and Asia were compared in terms of institutional design, governance tools, and monitoring and evaluation approaches. The findings show that green municipalism should be considered not only as individual environmental projects, but as an approach that is reflected together in a municipality’s planning, budgeting, and service delivery practices. In Türkiye, differences in capacity and financing among municipalities, lack of internal coordination, limitations in measurability and data management, and weak participation mechanisms make it difficult to sustain practices. In this context, the study proposes a model based on strengthening institutional coordination, integrating green targets into spatial planning, expanding green infrastructure and nature-based solutions, diversifying financing tools, and establishing a monitoring and reporting culture based on performance indicators.