Okullarda iş sağlığı güvenliğive uygulamalarının değerlendirilmesi

Abstract

İş sağlığı ve güvenliği (İSG), çalışanların ve çalışma ortamında bulunan tüm bireylerin sağlık ve güvenliğinin korunmasını amaçlayan disiplinler arası bir çalışma alanıdır. Eğitim kurumları ise öğrenci, öğretmen, idari personel ve ziyaretçileri aynı ortamda buluşturması, farklı yaş gruplarına hizmet vermesi ve laboratuvar, spor salonu, atölye, kantin gibi farklı risk özelliklerine sahip alanları bünyesinde barındırması nedeniyle iş sağlığı ve güvenliği açısından özel önem taşımaktadır. Bu dönem projesinde eğitim kurumlarında iş sağlığı ve güvenliği uygulamaları kuramsal açıdan ele alınmış ve konuya ilişkin ulusal ile uluslararası literatür sistematik olarak değerlendirilmiştir. Çalışmada iş sağlığı ve güvenliğinin tarihsel gelişimi, Türkiye'deki yasal düzenlemeler ve özellikle 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında eğitim kurumlarının yükümlülükleri incelenmiştir. Ayrıca okul türlerine göre değişen iş sağlığı ve güvenliği riskleri, risk değerlendirme süreci, acil durum planlarının hazırlanması, tahliye organizasyonu, iş sağlığı ve güvenliği denetimleri ile eğitim kurumlarında yaygın olarak karşılaşılan uygunsuzluklar ayrıntılı olarak açıklanmıştır. İncelenen kaynaklar, eğitim kurumlarında güvenliğin yalnızca fiziksel risklerin kontrol altına alınmasıyla sınırlı olmadığını; kimyasal, biyolojik, ergonomik ve psikososyal risklerin de bütüncül bir yaklaşımla yönetilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Bunun yanında güvenlik kültürünün geliştirilmesi, risk değerlendirmesinin sürekli güncellenmesi, acil durumlara hazırlık çalışmalarının etkin biçimde yürütülmesi ve düzenli denetimlerin gerçekleştirilmesi güvenli okul ortamlarının oluşturulmasında temel unsurlar olarak değerlendirilmektedir. Sonuç olarak eğitim kurumlarında iş sağlığı ve güvenliği uygulamalarının yalnızca yasal bir zorunluluk olarak değil, eğitim kalitesini artıran, çalışan ve öğrencilerin sağlık ile güvenliğini koruyan sürdürülebilir bir yönetim anlayışı olarak ele alınması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Occupational health and safety (OHS) is an interdisciplinary field that aims to protect the health and safety of employees and all individuals present in the working environment. Educational institutions require particular attention in terms of OHS because they accommodate students, teachers, administrative staff, and visitors within the same environment while including facilities such as classrooms, laboratories, workshops, sports halls, and cafeterias, each with distinct risk characteristics. This term project presents a theoretical review of occupational health and safety practices in educational institutions through a systematic evaluation of national and international literature. The study examines the historical development of occupational health and safety, the legal framework in Türkiye, and the responsibilities of educational institutions under Occupational Health and Safety Law No. 6331. Furthermore, OHS risks specific to different school types, the risk assessment process, emergency planning, evacuation procedures, occupational health and safety inspections, and the most common nonconformities encountered in schools are comprehensively discussed. The reviewed literature indicates that ensuring safety in educational institutions extends beyond controlling physical hazards and requires an integrated management approach that also addresses chemical, biological, ergonomic, and psychosocial risks. In addition, promoting a strong safety culture, regularly updating risk assessments, maintaining effective emergency preparedness, and conducting periodic inspections are identified as essential components of creating safe school environments. In conclusion, occupational health and safety practices in educational institutions should be regarded not merely as legal obligations but as a sustainable management approach that enhances educational quality while protecting the health and safety of students and employees