HİNTLİ BİR ŞAFİÎ OLARAK ZEYNÜDDİN MELÎBÂRÎ’NİN HAYATI VE ESERLERİ

Abstract

Bu araştırmada Hint alt kıtasında h.9 yüzyılda yaşamış, yaşadığı bölge olan Malabar’ın dini, sosyal ve siyasal yapısını etkilemiş Zeynüddin Melîbârî ’nin (ö. 991) hayatı ve eserleri ortaya konmaya çalışılmıştır. Şafiî mezhebine müntesib olan fakih on yıl boyunca Mekke’de İbn Hacer el-Heytemî (ö.974) ve birçok alimden ders almıştır. Arabistan’da edindiği bu ilmî birikimle Malabar’a dönen Melîbârî Ponnani’deki çeşitli camiilerde ve medreselerde birçok öğrenci yetiştirmiştir. Ayrıca Portekiz’in bölgeye yönelik sömürgecilik ve işgal girişimlerine karşı gerek sosyal faaliyetlerle gerek yazdığı eserlerle mücadele etmiştir. Sömürgecilik ve işgal girişimlerine karşı dönemin yöneticileriyle iletişim halinde olmuş ve ülke liderlerine mektuplar yazmıştır. Zeynüddin Melîbârî’nin eserleri yaşadığı dönemden günümüze kadar çeşitli medreselerde ve eğitim kurumlarında ders kitabı olarak okutulmaktadır. Hayatı hakkında ulaşabildiğimiz tüm İngilizce, Malayalamca ve Arapça kaynaklarda genelde aynı bilgilere ulaştığımız fakihin geniş kapsamlı bilgi bulunmamakla beraber eserleri bugün Hindistan başta olmak üzere Endonezya, Pakistan, Srilanka gibi ülkelerde bilinmekte ve eğitim kurumlarında takip edilmektedir. Çalışmamızda her ülkede halka mâl olmuş tanınmış şahsiyetler gibi bir konumda olan ve hayatını içinde yaşadığı toplumun menfaatlerine, refahına ve huzuruna adamış; dinî, sosyal ve siyasi yönleriyle bu çizgide yaşam sürmüş bir fakih, bir siyasetçi ve bir halk kahramanının portresi ortaya çıkarılması amaçlanmaktadır.

This study seeks to examine the life and works of Zayn al-Dīn al-Malībārī (d. 991 AH), a prominent scholar who lived in the ninth century AH in the Indian subcontinent and exerted a significant influence on the religious, social, and political structure of Malabar, the region in which he resided. A jurist affiliated with the Shāfiʿī school of law, Zayn al-Dīn studied for approximately ten years in Mecca under Ibn Ḥajar al-Haytamī (d. 974 AH) and a number of other distinguished scholars. After acquiring this substantial scholarly training in Arabia, he returned to Malabar, where he educated numerous students in various mosques and madrasas in Ponnani.In addition to his educational activities, Zayn al-Dīn actively resisted Portuguese colonial and expansionist incursions into the region, both through social engagement and through his writings. He maintained close communication with contemporary rulers and addressed letters to political leaders in opposition to colonial domination and occupation. His works have been used as instructional texts in madrasas and educational institutions from his own time to the present day.Although the available English, Malayalam, and Arabic sources on Zayn al-Dīn al-Malībārī largely convey similar information and do not provide extensive biographical detail, his writings remain well known and continue to be studied in educational institutions, particularly in India, as well as in Indonesia, Pakistan, and Sri Lanka. This study aims to present the portrait of a jurist, a political actor, and a popular figure who, much like other widely recognized public personalities in different societies, devoted his life to the welfare, prosperity, and stability of his community, and who pursued a consistent course shaped by religious, social, and political concerns.