Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Kurumsal Akademik Arşivi
DSpace@Bilecik, Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi tarafından doğrudan ve dolaylı olarak yayınlanan; kitap, makale, tez, bildiri, rapor, araştırma verisi gibi tüm akademik kaynakları uluslararası standartlarda dijital ortamda depolar, Üniversitenin akademik performansını izlemeye aracılık eder, kaynakları uzun süreli saklar ve telif haklarına uygun olarak Açık Erişime sunar.
DSpace@Bilecik, üyelik gerektirmeyen herkese açık bir sistemdir. Üyelik ve veri girişi sadece BŞEÜ mensuplarına (Öğrenci, idari ve akademik personel) özeldir.
Güncel Gönderiler
Enhancing Plant Defense Mechanisms and Managing Plant-Parasitic Nematodes through Ascaroside Signaling
(Karadeniz Teknik Üniversitesi, 2024) Aksu, Rabia Nur; Terzioğlu, Aydan; Sadıç Ulu, Büşra; Ulu, Tufan Can; Susurluk, İ. Alper; Lewis, Edwin E.
Nematodes, like insects, produce specific pheromones known as ascarosides, which regulate key behaviors, growth, and development. First identified in Caenorhabditis elegans, ascarosides are secreted in species-specific blends and concentrations across all nematode species. Studies have shown that certain ascarosides act as plant elicitors, inducing physiological responses that trigger plant defense mechanisms and inhibit pathogen proliferation. Notably, ascr#1, ascr#5, and ascr#18 have been shown to increase the production of defense-related compounds such as reactive oxygen species, salicylic acid, and jasmonic acid. These ascarosides also promote callose formation in some plant species, aiding in pathogen suppression. Additionally, plants can metabolize ascr#18 and release ascr#9 through their roots, suggesting a potential role for ascr#9 in managing plant-parasitic nematodes. While ascarosides can be chemically synthesized, entomopathogenic nematodes (EPNs) offer an alternative source of these pheromones. Liquid culture mass production of EPNs in fermenters produces billions of nematodes, but the remaining liquid medium is often discarded. This by-product could serve as a valuable alternative source for obtaining ascarosides. This review provides a comprehensive overview of the role of ascarosides in triggering plant defense responses, methods for their production, and their potential applications in managing plant-parasitic nematodes.
Antropo-jeomorfoloji yaklaşımıyla "fay hattı manzaralı dolgu alanlarının" değerlendirmesi, İstanbul örneği
(Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, 2026) Yıldırım Kazan, Kübra; Karakoca, Ebubekir
İnsan faaliyetlerinin yeryüzü şekilleri üzerindeki etkisini inceleyen antropo-jeomorfoloji, kıyı
alanlarında giderek artan bir önem kazanmaktadır. İstanbul gibi hızla büyüyen metropollerde,
kentsel arazi ihtiyacının kıyı dolgu uygulamaları yoluyla karşılanması, doğal kıyı
morfolojisinin köklü biçimde değişmesine neden olmaktadır. Literatürde kıyı dolgu alanlarına
ilişkin çalışmalar bulunmakla birlikte, bu alanların deprem riski bağlamında ele alındığı
çalışmalar oldukça sınırlıdır. Bu çalışmanın amacı, İstanbul'un Marmara Denizi kıyı şeridi
boyunca yer alan Ataköy, Zeytinburnu, Yenikapı, Maltepe ve Tuzla dolgu alanlarının zamansal
ve mekânsal gelişimini antropo-jeomorfolojik bir yaklaşımla ortaya koymak; bu yapay
zeminlerin Kuzey Anadolu Fayı (KAF) eksenindeki deprem riski karşısındaki durumunu
bilimsel kriterlerle değerlendirmektir.
Çalışma kapsamında, 1990 yılına ait Landsat 5 ve 2025 yılına ait Sentinel-2 uydu görüntüleri
CBS ortamında karşılaştırılarak dolgu alanlarının son 35 yıllık mekânsal değişimi nicel olarak
ortaya konulmuş; her alanın işlevsel özellikleri arazi çalışmaları ve saha gözlemleriyle
desteklenmiştir. Antropojenik baskı düzeyinin belirlenmesi amacıyla Potansiyel Antropojenik
Jeomorfoloji İndeksi (PAJİ) formülü uygulanmış; ayrıca 1990-2025 deprem verileri ve AHP
yöntemiyle üretilen deprem risk haritası kullanılarak sahanın sismik risk düzeyi
değerlendirilmiştir. Yapılan analizler sonucunda, en geniş dolgu alanının yaklaşık 91,81 hektar
ile Maltepe olduğu, bunu sırasıyla Tuzla yaklaşık 82,58 ha, Yenikapı yaklaşık 49,19 ha, Ataköy
yaklaşık 15,40 ha ve Zeytinburnu'nun yaklaşık 5,17 ha izlediği belirlenmiştir. PAJİ
hesaplamalarına göre tüm dolgu alanları 0,301-0,305 değer aralığında olup "orta düzey"
antropojenik baskı sınıfında yer almaktadır. Deprem risk haritası incelendiğinde ise, dolgu
alanlarının KAF'a yakınlıkları ile gevşek dolgu ve alüvyal zemin özellikleri nedeniyle orta
yüksek sismik risk kategorisinde yer aldığı tespit edilmiştir.
Elde edilen bulgular, İstanbul kıyı dolgu alanlarının yoğun kentsel kullanımla yüksek sismik
risk arasında önemli bir çelişki barındırdığını ortaya koymaktadır. Çalışma, bu çelişkiyi
antropo-jeomorfolojik bir çerçevede belgeleyerek literatüre özgün bir katkı sunmakta ve
sürdürülebilir kıyı yönetimi ile afet risk azaltma planlamalarına yönelik bilimsel bir temel
oluşturmaktadır.
İstanbul marmara kıyılarındaki dolgu alanlarının antropo jeomorfolojik özellikleri ve deprem riski açısından değerlendirilmesi
(Academy Global Publishing House, 2026) Yıldırım Kazan, Kübra; Karakoca, Ebubekir
Kıyı alanları, yoğun kentleşme baskısı altında antropojenik etkilerin en belirgin biçimde
gözlemlendiği mekânsal sistemler arasında yer almaktadır. İstanbul’da Marmara Denizi
kıyıları boyunca gerçekleştirilen kıyı dolgu uygulamaları hem jeomorfolojik dönüşümler
hem de olası deprem riskleri açısından önemli araştırma alanları oluşturmaktadır. Bu
çalışmada, söz konusu dolgu alanlarının Kuzey Anadolu Fayı (KAF) ile ilişkisi antropo
jeomorfolojik bir yaklaşım çerçevesinde değerlendirilmiş ve deprem riski bakımından
mevcut durumlarının ortaya konulması amaçlanmıştır.
Çalışma kapsamında Ataköy, Zeytinburnu, Yenikapı, Maltepe ve Tuzla dolgu alanları
incelenmiş; 1990 ve 2025 yıllarına ait uydu görüntüleri ile Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS)
tabanlı mekânsal analizler kullanılarak bu alanların zamansal ve mekânsal gelişimi
haritalandırılmıştır. Antropojenik etkinin belirlenmesinde PAJI (Potential Anthropogenic
Geomorphology Index) yöntemi uygulanırken, deprem risk analizinde jeolojik yapı, zemin
özellikleri, fay hatlarına uzaklık ve tarihsel deprem verilerini içeren kriterler doğrultusunda
Analitik Hiyerarşi Süreci (AHP) kullanılmıştır.
PAJI analizi sonuçları, incelenen dolgu alanlarının genel olarak orta düzey antropojenik
tehdit kategorisinde yer aldığını göstermektedir. Buna karşın, AHP tabanlı deprem risk
haritası, Marmara kıyı şeridindeki dolgu alanlarının büyük bölümünün yüksek risk
zonlarında konumlandığını ortaya koymuştur. Bulgular, bu alanların aktif fay zonlarına
kritik mesafelerde bulunması ve mühendislik açısından hassas jeolojik birimler üzerinde
gelişmesi nedeniyle yüksek düzeyde sismik kırılganlık sergilediğini göstermektedir. Sonuç
olarak, İstanbul’un kıyı dolgu alanlarında risk odaklı planlama anlayışının benimsenmesi
ve sürdürülebilir kıyı yönetimi stratejilerinin geliştirilmesi gerek bilimsel gerekse toplumsal
açıdan önemli bir gereklilik olarak öne çıkmaktadır.
Sağlık Bilimleri Fakültesi öğrencilerinin zekâ ve yapay zekâ kavramlarına ilişkin metaforik algıları
(Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, 2026) Tunalı, Ebru; Halmatov, Medera
Bu araştırmada Sağlık Bilimleri Fakültesi öğrencilerinin zekâ ve yapay zekâ kavramlarına ilişkin metaforik algılarının ve yapay zekânın toplumsal ve mesleki geleceğine ilişkin görüşlerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Nitel araştırma yaklaşımının benimsendiği çalışmaya, Çocuk Gelişimi, Hemşirelik, Sosyal Hizmet ve Sağlık Yönetimi bölümlerinin birinci ve dördüncü sınıflarında öğrenim gören 344 öğrenci katılmıştır. Veriler çevrim içi veri toplama formuyla elde edilmiş; bu öğrenciler arasından gönüllü olarak katılan 30 kadın öğrencinin açık uçlu sorulara yazılı yanıtları alınmıştır. Metaforlar, benzetme gerekçeleri ve açık uçlu yanıtlar içerik analiziyle incelenmiş; dağılımlar frekans ve yüzde değerleriyle sunulmuştur. Öğrencilerin %94,8’i günlük yaşamlarında yapay zekâ kullandığını belirtmiştir. Duygu sorusunda merak (%59,9) ilk sırada, güven (%18,6) ikinci sırada yer almıştır. Her iki kavrama ilişkin geçerli metafor yanıtları sekiz kategori altında sınıflandırılmıştır. Zekâya ilişkin yanıtlarda “Mekanik ve Teknolojik Sistemler”, “Değer ve Kıymet” ve “İnsani İlişkiler ve Yardımcı Rol”; yapay zekâya ilişkin yanıtlarda ise “İnsani İlişkiler ve Yardımcı Rol”, “Bilgi Kaynağı ve Öğreticilik” ve “Mekanik ve Teknolojik Sistemler” kategorileri öne çıkmıştır. Açık uçlu görüşlerde toplumsal yaşamı kolaylaştırma, iş süreçlerini hızlandırma ve eğitim ile sağlık alanlarına katkı sağlama beklentileri bulunmuştur. İnsan ilişkilerinin azalması, teknoloji bağımlılığı ve yalnızlaşma gibi olası sonuçlar da dile getirilmiştir. Mesleki geleceğe ilişkin görüşlerde idari ve teknik destek, sağlık hizmetleri, eğitim ve gelişim süreçleri ile danışmanlık görevleri belirtilmiş; empati ve insan ilişkisi gerektiren görevlerde insan unsurunun önemine dikkat çekilmiştir. Bulgular, çalışma grubunda yapay zekânın beklenen yararlarıyla birlikte risk ve sınırlılıkları üzerinden de anlamlandırıldığını göstermektedir.
ر احلديث أسانيد دراسة "منوذج ابلفجر اإلسفار حديث"
(Zaytoonah University International Journal for Scientific Publishing, 2026) Alhamo, Sobhe; Delal, İhsan
ةةو لوأل ابافسةةوثر سديث د يسةةث ي يةهأل ي ة ية دراسةةي تقدمي إىل البحث هذا يهدف
ً
ق تطب ث
ً
ذج من
يخ البحةث يةطة ا ال سبقةث ةد وسةةةةةةةث ا ربطةوةي ا نة س تطب لفة يخ ات ط ا اخةديةث لةدراسةةةةةةةي
طحديد ة تط ة يخ ذل اص ي يث ةةيق ال يلةثدر ت بهث تاة د ايسةث ا تو ت يف تطة ي ةة ي إشةلثل
ي ا اسةةطق ثئي ي س ةةطد ي دث افرسةةثةق و قطثو اط اضةة ي خ اللاةةف وق قة ا طاةةث ا ز مت ق ا ال يي ه
. ات الط سد غ ة يخ لةطحق يةطهثهث إىل هث يبطد يخ د لألسث شثيةي
تبدو ا لة ي سبق دراسةةي ال إج ق ث طث ا اهد الاةةة ف د ت ي ةسق الطحة س ا اطسةةةطق ةهت ا الدراسةةي طةد ا
نهث س و تة د ايسةةث اتلةةثة ثس ا لة طلةة اجر ت تقدمي ي ق لةةةو ا طبقث تةطهس ي اللةةحث طبقي
ا ال اس ت اسةةطحثلي اق الط ك ث س يخ ةةقفثق ال سأل خ ا رهث ن كةث ات الط ت ا ضةة البحث الطزم كةث
.س س يلدر إىل الةقيف اتلثة اللذوق ةى
سبقث تةثنةط ثق ند لوأل ابافسةةةةةةوثر سديث وس ت الةطث وده
ً
زية ث
ً
اص جغ يطبثيةي دد يط ا س يخ رد
ةيف ق ة ا ات الط شةةةةةةة يق زز ي دةث اسةدق مم ي ة س ر تةد ا ولوةثت ت و تة ي ق ا ال يخ ةثنبةي يط
ص كةث ن س ض ت الةوظس ات الط يقثرو
. س ط ا ا ةى اطنطلثر يخ ودا ر ل ات الط يخ لةطحق
ث ثق
ً
يةهأل ث
ً
سبق ًف ية دهث ةث ة ة ة وسة يف ية هث ات ط م ارل ايسثديث ةي ة ة ة دراسة ثد إ ي ومه إىل البحث خيةص
. ات ط ا ايسثديث ي ق ةى ذج الةة هذا ر ة ت يقرتح اخديثق م ة ت ي ةة ال الدني زيز ت ت هر ي
نال جية مل ،ابلفجر اإلســـفار حديث ،الرواد تباات ،األســـانيد حتليل ،املتواتر احلديث :املفتاحية الكلمات
احلديث
