Yerel yönetimlerde sayıştay denetimi ve hesap yargılamasının işlevselliği üzerine bir değerlendirme

Abstract

Tezde temel olarak yerel yönetimler üzerindeki denetim ve hesap yargılaması ele alınarak bu doğrultuda yeni bir model tasarlaması yapılmaktadır. Yerel yönetimler, Türk idare sisteminin önemli bir parçasını ihtiva etmektedir. Ülke sathındaki yerel yönetim idarelerinin sayısı ve işlem hacmi dikkate alındığında bunların denetiminin ve kamu zararı bağlamındaki hesap yargılamasının etkin ve işlevsel bir denetim kültürü için önem arz etmektedir. Mevcut durumda yerel yönetimler üzerinde mülkiye teftiş, mahalli idare kontrolörleri, idarenin kendi iç denetçileri eliyle denetim çeşitleri olmakla birlikte bunların parçalı bir denetim yapısına haiz olduğunu ifade edebiliriz. Sayıştay’daki denetçi yetersizliği gibi durumlardan ötürü aynı hesap yılı içerisindeki tüm yerel yönetimlerin denetlenemediği açıktır. Buradan hareketle de denetimin etkin ve işlevsellikten uzak olduğunu söyleyebiliriz. Bu durumu bertaraf edebilmek maksadıyla Sayıştay’ın yüksek bir mahkeme olarak tasarlanması ve yerel yönetimlerin denetimi kapsamında Yerel Yönetimler Yüksek Denetim Başkanlığı’nın teşkil edilerek denetleyen kurum ve yargılayan kurumun aynı olması handikabının aşılması gerekmektedir. Bu sayede hesap yargılaması daha da özel bir alanda etkinliğini artıracaktır. Bu yeni modelde özellikle Sayıştay savcılarının rolünün değeri artırılmaktadır. Teşkil edilen bu yeni yapı sayesinde ve özellikle yerel yönetimlerin denetiminin bölgesel baza indirgenmesi halinin sürekli izleyici hale gelmek suretiyle yerel yönetimler üzerinde köy idarelerini de içine alacak şekilde denetimin etkin hale geleceği sonucuna ulaşılmaktadır.

In this thesis, the audit and accounting proceedings on local governments are basically discussed and a new model is designed in this direction. Local governments constitute an important part of the Turkish administrative system. Considering the number and transaction volume of local government administrations across the country, their auditing and accounting proceedings in the context of public loss are important for an effective and functional audit culture. In the current situation, although there are types of audits on local governments through civil inspection, local administration controllers, and the administration's own internal auditors, we can say that these have a fragmented audit structure. It is clear that all local governments within the same accounting year cannot be audited due to situations such as the lack of auditors in the Court of Accounts. Based on this, we can say that the control is effective and non functional. In order to eliminate this situation, the Court of Accounts should be designed as a high court and the Local Governments Supreme Audit Presidency should be established within the scope of the audit of local governments, and the handicap of the auditing institution and the judging institution being the same should be overcome. In this way, account judgment will increase its effectiveness in a more specific area. In this new model, the role of the Court of Accounts prosecutors is especially enhanced. Thanks to this new structure, and especially by becoming a constant monitor of the reduction of the control of local governments to a regional basis, it is concluded that the control over local governments, including village administrations, will become effective.