Ortaokul öğrencilerinin akran ilişkileri ile çatışma çözme becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi (Bilecik ili örneği)

Abstract

Bu çalışmada Bilecik’te öğrenim gören ortaokul öğrencilerinin akran ilişkileri ile çatışma çözme becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda çalışmada akran ilişkilerinin koruma, yakınlık, yardım, birliktelik ve çatışma alt boyutları ile çatışma çözme becerisi ölçeğinin uzlaşmaya başvurma ve şiddete başvurma alt boyutlarının çeşitli değişkenlere göre (cinsiyet, öğrenim gördüğü sınıf, kardeş sayısı, anne ve babanın en son mezun olduğu okul, anne babanın birliktelik durumun, aile gelir düzeyi, evde yaşayan kişi sayısı) anlamlı farklılık gösterip göstermediği incelenmiştir. Bu nedenle çalışmada nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmaya 2024-2025 eğitim-öğretim yılı ikinci döneminde okuyan Bilecik ili merkez ilçesinde öğrenim gören 381 (%52,8 kız, %47,2 erkek) öğrenci katılmıştır. Araştırma sürecinde veri toplamak için Bayır ve Gültekin (2019) tarafından geliştirilen Çatışma Çözme Becerileri Ölçeği (ÇÇBÖ), Atik ve arkadaşları (2014) tarafından geliştirilmiş Akran İlişkileri Ölçeği (AİÖ) ve araştırmacı tarafından oluşturulan Kişisel Bilgiler Formu kullanılmıştır. Çarpıklık ve basıklık değerleri, veri setinin parametrik test varsayımlarını karşıladığını göstermiştir. Veriler bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), korelasyon analizi ve basit doğrusal regresyon analizi ile incelenmiştir. Çalışmanın sonuçlarına göre cinsiyet ile yalnızca uzlaşma, koruma ve yakınlık alt boyutlarında anlamlı farklılıklar bulunmuştur. ANOVA sonuçları, çoğu demografik değişkenin alt boyut puanlarında anlamlı bir etkisi olmadığını; ancak kardeş sayısı ve gelir düzeyine göre farklılaştığını göstermiştir. Korelasyon analizi sonuçlarına göre, şiddet alt boyutu ile birliktelik, yardım, koruma ve yakınlık alt boyutları arasında negatif yönde; çatışma alt boyutu ile ise pozitif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Buna karşılık, uzlaşma alt boyutu ile birliktelik, yardım, koruma ve yakınlık alt boyutları arasında pozitif yönde; çatışma alt boyutu ile ise negatif yönde anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Regresyon bulguları, çatışma çözme becerilerinin akran ilişkilerini anlamlı biçimde yordadığını ortaya koymuştur (F(1,379)=12.222; p<.05). Bulgular genel olarak, çatışma çözme becerilerinin akran ilişkileri üzerinde önemli bir belirleyici olduğunu göstermektedir.This study aimed to examine the relationship between peer relationships and conflict resolution skills of middle school students studying in Bilecik. Within this scope, the study investigated whether the sub-dimensions of peer relationships (protection, intimacy, help, togetherness, and conflict) and the sub-dimensions of the Conflict Resolution Skills Scale (compromise and resorting to violence) differ significantly according to various variables (gender, grade level, number of siblings, parents’ educational level, parents’ marital status, family income level, and number of individuals living in the household). Accordingly, a relational survey model, one of the quantitative research methods, was employed. The study sample consisted of 381 students (52.8% female, 47.2% male) enrolled in the central district of Bilecik during the second semester of the 2024–2025 academic year. Data were collected using the Conflict Resolution Skills Scale (CRSS) developed by Bayır and Gültekin (2019), the Peer Relationships Scale (PRS) developed by Atik et al. (2014), and a Personal Information Form prepared by the researcher. Skewness and kurtosis values indicated that the dataset met the assumptions required for parametric tests. The data were analyzed using independent samples t-test, one-way analysis of variance (ANOVA), correlation analysis, and simple linear regression analysis. According to the findings, significant gender differences were found only in the compromise, protection, and intimacy sub-dimensions. ANOVA results showed that most demographic variables did not have a significant effect on sub-dimension scores; however, significant differences were observed based on the number of siblings and family income level. Correlation analysis revealed a significant negative relationship between the violence sub-dimension and the togetherness, help, protection, and intimacy sub-dimensions, and a significant positive relationship with the conflict sub-dimension. In contrast, the compromise sub-dimension was positively associated with togetherness, help, protection, and intimacy, and negatively associated with the conflict sub-dimension. Regression findings indicated that conflict resolution skills significantly predicted peer relationships (F(1,379)=12.222; p<.05). Overall, the results demonstrate that conflict resolution skills are an important determinant of peer relationships.