Buğday kepeği ve sağlık

Abstract

Genel olarak, tarımsal atıkların büyük bir bölümü her yıl ya çöpe atılmakta ya da hayvan yemi ve kompost üretiminde değerlendirilmektedir. Ancak bu atıklar, uygun işlemlerden geçirildiğinde insan tüketimine yönelik olarak da etkin biçimde kullanılabilir ve böylece daha yüksek ekonomik değer kazanabilirler. Buğday kepeği, buğdayın valsli değirmenlerde öğütülmesi sırasında ortaya çıkan en önemli yan ürün olup, yüksek diyet lifi, protein, mineral ve fitokimyasal içeriği sayesinde son yıllarda yalnızca hayvan yemi değil, aynı zamanda insan beslenmesinde de değerli bir gıda bileşeni olarak dikkat çekmektedir. Aleuron tabakası, meyve ve tohum kabuğu ile ara katmanlardan oluşan kepek, farklı kimyasal ve fiziksel özellikleriyle çeşitli fraksiyonlama teknikleri kullanılarak ayrılabilmekte, böylece gıda endüstrisinde daha geniş kullanım alanları elde edilebilmektedir. Kepek çözünmeyen diyet lifi açısından zengin olup, lif tüketim düzeylerinin önerilen miktarların altında kaldığı günümüzde, gastrointestinal sağlığın korunması, kolon kanseri, kardiyovasküler hastalıklar ve obezite gibi kronik hastalıkların önlenmesi açısından önemli bir potansiyel taşımaktadır. Ayrıca buğday kepeği, yüksek kaliteli protein içeriğine rağmen zayıf sindirilebilirliği nedeniyle genellikle atıl durumda kalmakta, bu da yıllık milyonlarca tonluk protein kaybına yol açmaktadır. Bununla birlikte, kepek yalnızca gıda teknolojisinde değil, aynı zamanda biyoteknolojik süreçlerde de düşük maliyetli bir substrat olarak önem kazanmaktadır. Organik asit, enzim ve diğer değerli biyomoleküllerin üretiminde kullanılabilmesi, tarımsal atıkların değerlendirilmesi ve sürdürülebilir üretim anlayışına katkı sağlamaktadır.