ÖZEL İSTİHDAM BÜROLARININ TÜRKİYE’DEKİ VE DÜNYADAKİ GÖRÜNÜMÜ ÜZERİNE NİTEL BİR ARAŞTIRMA

Abstract

Özel istihdam büroları işletmelerin artan uluslararası rekabet, küreselleşme ve gelişen teknoloji karşısında ihtiyaç duyduğu nitelikli personel istihdam etmesinde önemli bir aracılık fonksiyonu icra etmektedirler. Özel istihdam bürolarının öneminin artmasının arkasındaki temel motivasyon, düşük nitelikli işlerin sayısındaki göreli azalış ve buna paralel olarak yetkinlik ve yeterlilik düzeyi yüksek çalışanlara olan ihtiyacın artmasıdır. Ayrıca çalışma hayatında esneklik arayışları, sanayi toplumundan bilgi toplumuna geçiş sürecinde bilgi ve hizmet sektörünün öneminin artması, işletmelerin üretim maliyetlerini azaltma isteği çerçevesinde, iş yapma yöntem ve modellerinde yaşanan değişmeler, kamunun rolünün daraltılıp özel sektörün hareket alanının genişletilmesi konusundaki genel yönetsel politikalar özel istihdam bürolarının önemini artıran faktörlerdir. Diğer yandan prosedür karmaşası ve bürokrasinin ağır işlemesi nedeniyle kamu istihdam kurumlarının piyasanın aşırı devingen yapısını takip etmede fazla etkin olamaması, mobil, esnek, organik, ademi merkezi gibi özellikleriyle öne çıkan özel istihdam bürolarının önemini artırmaktadır. Bu yönüyle özel istihdam büroları, kamu istihdam kurumlarının işlevlerini tamamlayıcı nitelikte fonksiyon görmektedir. Özellikle bu yüzyılın başında ekonomik serbestleşme ve yerel özerklikler, demokratik yönetim yaklaşımları, esneklik ve çok merkezlilik gibi özelliklerle öne çıkan yeni yönetim yaklaşımları Uluslararası Çalışma Örgütü tarafından da benimsenmekte ve teşvik edilmektedir. UÇÖ, kamu istihdam kurumlarındaki tekel anlayışının terk edilmesi ve işgücü piyasasının işleyişine olumlu katkı sağlamak amacıyla özel istihdam bürolarının organizasyonu ve çalışma koşullarının düzenlenmesine yönelik yol gösterici hükümler belirlemiştir. Türkiye‟de ise bu düzenlemeler 4857 sayılı ĠĢ Kanununun 90. maddesinde yapılmıştır. Faaliyetlerine izin verilen özel istihdam bürolarının başvuruları, Türkiye İş Kurumu tarafından Haziran 2004 tarihinden itibaren alınmaya başlanmıştır. Yöntem olarak nitel araştırma tarzında kurgulanan bu çalışmanın temel amacı, burada çerçevesi kısaca çizilen özel istihdam bürolarının Türkiye‟deki ve dünyadaki görünümünü, aralarındaki benzerlikler ve farklar bağlamında karşılaştırarak, tüm kurum ve kuruluşların nitelikli işgören tedariki konusundaki işlevlerini tartışmak ve çeşitli önerilerde bulunmaktır.