Anne bekçilik davranışları ile çocukların öz düzenleme becerileri arasındaki ilişki

Abstract

Araştırmanın temel amacı, 4–6 yaş grubu çocukların öz düzenleme becerileri ile anne bekçiliği davranışları arasındaki ilişkileri çeşitli demografik değişkenler çerçevesinde incelemektir. Araştırma, nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılarak yürütülmüştür. Çalışma grubunu okul öncesi eğitim kurumlarına devam eden 4–6 yaş aralığındaki çocuklar ile bu çocukların anne ve babaları oluşturmaktadır. Veriler, anne bekçiliği davranışlarını değerlendirmek amacıyla Anne Bekçiliği Ölçeği (Anne Formu ve Baba Formu) ile çocukların öz düzenleme becerilerini belirlemek amacıyla anne ve baba tarafından doldurulan Öz Düzenleme Ölçekleri aracılığıyla toplanmıştır. Elde edilen veriler, demografik değişkenlere göre karşılaştırmalar ile korelasyon ve regresyon analizleri kullanılarak analiz edilmiştir. Bulgular, öz düzenlemenin engelleyici kontrol–davranış alt boyutunda çocuğun cinsiyetine göre anlamlı bir farklılık bulunduğunu; dikkat, çalışma belleği ve engelleyici kontrol–duygu alt boyutlarında ise anlamlı bir fark olmadığını göstermiştir. Anne bekçiliği davranışları açısından anne formunda kontrol ve engel boyutlarının; baba formunda ise teşvik ve kontrol boyutlarının çocuğun cinsiyetine göre farklılaştığı belirlenmiştir. Ayrıca çocuğun doğum sırası, hamilelik yöntemi ve yaşanılan yer değişkenlerinin anne bekçiliğinin bazı alt boyutlarıyla ilişkili olduğu saptanmıştır. Anne eğitim düzeyinin çocukların öz düzenleme becerileriyle, baba eğitim düzeyinin ise anne bekçiliği baba formunun kontrol boyutuyla ilişkili olduğu görülmüştür. Öz düzenleme becerileri ile anne bekçiliği davranışları arasındaki ilişkiler incelendiğinde, öz düzenlemenin tüm alt boyutlarının anne bekçiliğinin teşvik boyutuyla pozitif ve anlamlı ilişkiler gösterdiği belirlenmiştir. Regresyon analizleri, çocukların öz düzenleme becerilerinin anne bekçiliği davranışlarını anlamlı biçimde yordadığını ortaya koymuştur. Sonuç olarak, anne bekçiliği davranışlarının çocukların öz düzenleme becerileriyle ilişkili olduğu ve bu ilişkinin anne bekçiliğinin alt boyutları ile aile ve çocuk özelliklerine göre farklılaştığı görülmektedir. Bulgular, anne bekçiliğinin tek boyutlu bir tutumdan ziyade, çocuk ve aile bağlamı içinde değerlendirilmesi gereken çok boyutlu bir yapı olduğunu göstermektedir.

The primary aim of this study is to examine the relationships between self-regulation skills of children aged 4–6 years and maternal gatekeeping behaviors within the framework of various demographic variables. The study utilized a correlational research design, a quantitative method. The study group consisted of children aged 4–6 years attending preschool education institutions and their mothers and fathers. Data were collected using the Maternal Gatekeeping Scale (Mother Form and Father Form) to assess maternal gatekeeping behaviors and the Self Regulation Scales completed by both mothers and fathers to measure children’s self-regulation skills. The obtained data were analyzed using comparative analyses based on demographic variables, as well as correlation and regression analyses. The findings indicated a significant difference according to the child’s gender in the behavioral inhibitory control subdimension of self-regulation, whereas no significant differences were found in the attention, working memory, and emotional inhibitory control subdimensions. With regard to maternal gatekeeping behaviors, significant differences were observed according to the child’s gender in the control and discouragement subdimensions of the Mother Form, and in the encouragement and control subdimensions of the Father Form; no gender-based difference was found in the discouragement subdimension of the Father Form. In addition, the child’s birth order, pregnancy method, and place of residence were found to be associated with certain subdimensions of maternal gatekeeping. While maternal education level was related to children’s self-regulation skills, paternal education level was associated only with the control subdimension of the Maternal Gatekeeping Scale (Father Form). Analyses of the relationships between self-regulation skills and maternal gatekeeping behaviors revealed that all subdimensions of self-regulation showed positive and significant relationships with the encouragement subdimension of maternal gatekeeping. Regression analyses demonstrated that children’s self-regulation skills significantly predicted maternal gatekeeping behaviors. In summary, maternal gatekeeping is related to children’s self-regulation skills, with this relationship varying across its subdimensions and family-related factors. These findings suggest that maternal gatekeeping is a multidimensional construct that should be evaluated within the child and family context.