Akıl ve zekâ oyunları oynayan ilkokul öğrencilerinin zekâ türleri ve prososyal davranışlarının incelenmesi

Abstract

Bu araştırmanın amacı akıl ve zekâ oyunları oynayan ilkokul öğrencilerinin zekâ türleri ve prososyal davranışlarının incelenmesidir. Çalışmada nicel araştırma yöntemlerinden “tarama modeli” kullanılmıştır. Araştırma grubunu, 2024-2025 yılı Türkiye Akıl ve Zekâ Oyunları Federasyonu (TAZOF) tarafından Bursa İli Yıldırım İlçesi’nde düzenlenen turnuvalara okul düzeyinde 1. olarak seçilen 31 kız 43 erkek toplam 74 ilkokul öğrencisi oluşturmaktadır. Veri toplama sürecinde, Yüksel ve Çeliköz (2021) tarafından geliştirilen “İlkokul Öğrencilerine Yönelik Çoklu Zekâ Ölçeği”, Ata ve Artan (2022) tarafından geliştirilen “Çocuk Prososyallik Ölçeği: Çocuk Formu” kullanılmıştır. Verilerin normal dağıldığı belirlenmiş cinsiyet değişkenine göre bağımsız gruplar t-testi; sınıf düzeyi değişkenine göre tek yönlü varyans analizi kullanılmıştır. Ölçekler arasındaki ilişkinin yönü ve gücü ise Pearson korelasyon analiziyle değerlendirilmiştir. Araştırma sonucunda çocukların zekâ türleri ile prososyal davranışlar arasında doğrudan bir ilişki tespit edilememiş ancak yardımlaşmanın paylaşma, empati ve prososyal davranış üzerine pozitif yönlü ve anlamlı; paylaşmanın empati üzerine pozitif yönlü ve anlamlı; empatinin de prososyal davranışlar üzerine pozitif yönlü ve anlamlı ilişkisi olduğu tespit edilmiştir. Bu durum, prososyal gelişimin daha çok duygusal ve sosyal etkileşim süreçleriyle bağlantılı olduğunu ve bu süreçlerin bilişsel zekâ türlerinden bağımsız gelişebileceğini göstermektedir.The purpose of this study is to examine the types of intelligence and prosocial behaviors of elementary school students who play mind and intelligence games. The study used the survey model as a quantitative research method. The research group consisted of 74 elementary school students (31 girls and 43 boys) who were elected as first-place winners at the school level for the tournaments organized by the Turkish Mind and Intelligence Games Federation (TMIGF) in the Yıldırım District of Bursa Province in the 2024-2025 academic year. During the data collection process, the "Multiple Intelligence Scale for Elementary School Students" developed by Yüksel and Çeliköz (2021) and the "Child Prosociality Scale: Child Form" developed by Ata and Artan (2022) were used. The direction and strength of the relationships between the scales were analyzed using Pearson correlation analysis. The direction and strength of the relationship between the scales was evaluated using Pearson correlation analysis. The study found no direct relationship between children's types of intelligence and prosocial behaviors. However, it revealed that cooperation has a positive and significant relationship with sharing, empathy, and prosocial behavior; sharing has a positive and significant relationship with empathy; and empathy has a positive and significant relationship with prosocial behaviors. This situation shows that prosocial development is more closely linked to emotional and social interaction processes and that these processes can develop independently of cognitive intelligence types.