Doğu Sorunu ekseninde Balkanlardaki İngiliz İnsani Politikaları Üzerine bir inceleme

Abstract

Ondokuzuncu yüzyıl boyunca, Doğu Sorunu, Osmanlı İmparatorluğu’nda yasayan Hristiyan azınlıkların haklarına ve durumlarına ilişkin Büyük Güçler’in; özellikle Ingiltere, Rusya ve Fransa gibi devletlerin uyguladıkları diplomasi ve politikalar bütünü olarak tanımlanmıştır. Osmanlı’ya yönelik İngiliz politikası ise Rus tehdidine karşılık dostluk ve işbirliğine dayansa dahi özellikle Bulgar ayaklanması sonrasında nitelik değiştirmiştir. Bunun yanında Kirim Savaşı’yla başlayan donemde İngiliz seyyahların ve insani yardim örgütlenmelerinin Balkan topraklarında yasayan Hristiyan tebaaya yönelik çalışmalarınım arttığı gözlemlenmiştir. Kirim Savasi kahraman hemşiresi ve sosyal reformcu Florance Nightingale, ‘ezilen Balkan uluslarına duyulan sempatinin temsilcisi seyyah Adeline Pauline Irby, Bosna-Hersek yetimlerine yardım Derneği ve Times gazetesi öncülüğünde kurulan diğer yardımlaşma kurumları Viktorya dönemi Ingiltere’sinde bu siyasete örnek verilebilir. Bu çalışmada, Balkanlar’da artan milliyetçilik akımları ve bağımsızlık hareketleri ile birlikte Osmanlı İmparatorluğu’na yönelik İngiliz insani politikasının parametreleri sunulacaktır. Özellikle bu politikanın İngiliz kamuoyundaki etkileri ve yansımaları araştırılacaktır.