Türkiye’de memur sendikalarının kamu çalışanları açısından iktisadi hayata etkileri

Abstract

Bu çalışmanın amacı Türkiye’de kamu görevlilerinin sendikal örgütlenme alanında kat ettikleri yolu ve sonucunda sosyal ve ekonomik kazanımlarını ortaya koymaktır. Çalışma kapsamında geniş bir literatür taraması gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bilgiler çerçevesinde çalışma alanına katkı sağlayacak değerlendirmeler yapılmıştır. Çalışmanın kısıtı olarak kamu kurumlarında çalışan devlet memurları özelinde çalışmak gösterilebilir. Kamu görevlisi, hukuki durumlarına ve yaptıkları görevin içeriğine ve niteliğine bakılmaksızın, kamu kurumlarında görev yapan herkesi ifade etmektedir. Sendika, kamu görevlilerinin ortak ekonomik, sosyal ve meslekî hak ve menfaatlerini korumak ve geliştirmek için oluşturdukları tüzel kişiliğe sahip kuruluşlardır. Sosyal ve ekonomik hakların Osmanlı Dönemi’ndeki başlangıç noktası, 1909 Kanun-i Esasi’dir. 1923 ile 1946 yılları arası sendikasız bir dönemi kapsamaktadır. Cumhuriyetin kuruluş yıllarında ekonomik ve küresel etkiler nedeniyle haklar ertelenmiştir. 1947 yılından sonra sendikal haklar konusunda çalışmalar başlamıştır. 1947 yılında 5018 sayılı İşçi ve İşveren Sendikaları ve Sendika Birlikleri Hakkında Kanun yürürlüğe girmesiyle sendikal çalışmalar hukuki bir zemine oturmuş oldu.1961 yılında gelindiğinde sendikal örgütlenme hakkı genişletilmiştir. 1961 Anayasası, toplumsal örgütlenme açısından devrim niteliğinde haklar getirmiştir. Kamu görevlilerini kapsayan sendikalaşma hakkı tanıyan, 624 sayılı Devlet Personeli Sendikalar Kanunu 1965 yılında yasalaştı. 2001 tarihli 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları Kanunu kamu görevlilerinin sendikal hak mücadeleleri bakımından mihenk kabul edilmektedir. Geldiğimiz noktada kamu görevlilerinin geneline yönelik; katsayıların belirlenmesi ve ücretlerin arttırılması, ücretleri yüksek planlama kurulu kararıyla belirlenmiş olan personelin ücretlerinin arttırılması, enflasyon farkı ödemesi, geç ödeme farkı, sözleşmeli personele yiyecek yardımı, emekli olanlara ödenen tazminat, geçici personelin çalışma süreleri, burs alan veya devletçe okutulan çocuklar için aile yardımı ödeneği verilmesi, mali sorumluluk zammı, zam ve tazminatlar, seyyar görev tazminatı, hizmet tahsisli kamu konutlarının kapsamının genişletilmesi, Yükseköğretim Disiplin Kurullarında sendika temsilcisinin bulunması mali ve sosyal haklar olarak elde edilmiş kazanımlardır.

The purpose of this study was to investigate the path taken by public officials in the field of unionization and reveal the results of social and economic achievements in Turkey. An extensive literature review was conducted. Within the framework of the information obtained, evaluations were made to contribute to the study area. The shortage of research in the field of public officials’ unionism can be accepted as a limitation of the study. The public official refers to all those who work in public institutions, regardless of their legal status and nature of their duties. The union is a legal entity that has been established to protect and improve the common economic, social and professional rights and interests of public officials. The starting point of social and economic rights in the Ottoman Period is 1909 The Ottoman Basic Law. It covers a non-union period between 1923 and 1946. The rights were postponed due to economic and global impacts in the establishment years of the Republic. After 1947, studies on trade union rights have started. In 1947, when the Law on Labor and Employers' unions and unions were enacted, the union works were put on a legal basis. In 1961, the unionization right was extended. The constitution of 1961 introduced revolutionary rights in terms of social organization. Law No. 624, which encompasses the right to unionism involving public officials, was enacted in 1965. The Civil Servants 'Trade Unions Law No. 4688, dated 2001, is considered to be the touchstone of the public servants' struggle for union rights. At this point, the following rights have been obtained for the general public: the determination of the coefficients and the increase of the wages, the wages of the personnel determined by the decision of the high planning board, the payment of the difference in inflation, the late payment difference, the food aid to the contracted personnel, the compensation payment to the retirees, working hours of the temporary staff, granting of family allowance for scholarship or state-run children, increase in financial responsibility, increase in compensation, mobile duty compensation, the extension of the public housing allocated for service, the presence of union representative in the Disciplinary Committees of Higher Education.