Okul öncesi dönemde 3-6 yaş arası çocuklarda aileden kaynaklanan beslenme bozukluklarının incelenmesi

Abstract

Bu araştırmada, Bilecik il merkezinde yaşayan 3-6 yaş arası okul öncesi dönem çocuklarında aileden kaynaklanan beslenme bozukluklarının incelenmesi amaçlanmıştır. Erken çocukluk dönemi, beslenme alışkanlıklarının kalıcı biçimde şekillendiği ve yaşam boyu sağlık davranışlarının temellerinin atıldığı kritik bir gelişim evresi olarak kabul edilmektedir. Bu bağlamda çalışmada, ebeveyn beslenme tutumları ile çocukların beslenme davranışları arasındaki ilişkinin çok boyutlu olarak değerlendirilmesi hedeflenmiştir. Araştırma nicel araştırma yöntemine dayalı ilişkisel tarama modelinde yürütülmüştür. Bilecik il merkezinde ikamet eden, 3-6 yaş aralığında çocuğa sahip olan ve aile sağlığı merkezlerine başvuran toplam 351 ebeveyn, araştırmanın çalışma grubunu oluşturmaktadır. Veri toplama sürecinde sosyodemografik bilgi formu ile Ebeveyn Beslenme Tutum Ölçeği (ETOP) ve Çocuk Beslenme Davranışı Ölçeği (CTOP) kullanılmıştır. Verilerin analizinde normallik testleri, Spearman korelasyon analizi, Mann-Whitney U ve Kruskal-Wallis testleri ile karşılaştırmalar gerçekleştirilmiştir. Ayrıca ölçeklerin yapısal geçerliliğini incelemek amacıyla açımlayıcı faktör analizi uygulanmıştır. Elde edilen bulgular, ebeveyn beslenme tutumları ile çocuk beslenme davranışları arasında anlamlı ve pozitif yönlü bir ilişki bulunduğunu göstermektedir. Ebeveynlerin eğitim düzeyi, meslek durumu ve gelir düzeyi gibi sosyodemografik değişkenlerin, çocuk beslenme davranış puanları üzerinde belirli düzeylerde farklılaşma oluşturduğu tespit edilmiştir. Faktör analizi sonuçları, çocuk beslenme davranışının çok boyutlu bir yapı sergilediğini ve aile temelli değişkenlerle anlamlı biçimde ilişkili olduğunu ortaya koymuştur. Sonuç olarak araştırma, okul öncesi dönemde görülen beslenme bozukluklarının yalnızca bireysel tercihlerle açıklanamayacağını; aile ortamı, ebeveyn tutumu ve sosyoekonomik koşulların belirleyici rol oynadığını göstermektedir. Bu bulgular doğrultusunda, aile temelli beslenme eğitim programlarının geliştirilmesi ve okul-aile iş birliğine dayalı müdahale modellerinin yaygınlaştırılması önerilmektedir.

This study aimed to investigate family-related nutritional disorders in preschool children aged 3- 6 years living in the city center of Bilecik. Early childhood is considered a critical developmental stage where nutritional habits are permanently shaped and the foundations of lifelong health behaviors are laid. In this context, the study aimed to evaluate the multidimensional relationship between parental nutritional attitudes and children's nutritional behaviors. The research was conducted using a correlational survey model based on quantitative research methods. The study group consisted of 351 parents residing in the city center of Bilecik, with children aged 3-6 years, who applied to family health centers. A sociodemographic information form, the Parent Feeding Attitudes Scale (ETOP), and the Child Feeding Behavior Scale (CTOP) were used in the data collection process. Normality tests, Spearman correlation analysis, Mann- Whitney U and Kruskal-Wallis tests, comparisons were performed in the analysis of the data. In addition, exploratory factor analysis was applied to examine the structural validity of the scales. The findings indicate a significant and positive correlation between parental nutritional attitudes and child eating behaviors. Sociodemographic variables such as parental education level, occupation, and income level were found to create varying degrees of differences in child eating behavior scores. Factor analysis results revealed that child eating behavior exhibits a multidimensional structure and is significantly related to family-based variables. In conclusion, the study demonstrates that nutritional disorders observed during the preschool period cannot be explained solely by individual child preferences; rather, family environment, parental attitudes, and socioeconomic conditions play a decisive role. These findings highlight the importance of developing family-centered nutrition education programs and strengthening school–family collaboration models for early intervention.