Yerel Yönetimlerde Türk Birliği: Bölgesel Kalkınma ve Ortak Gelecek Arayışları

Abstract

Bu çalışma, yerel yönetim kavramını kuramsal ve tarihsel boyutlarıyla ele alarak, Türk dünyasında yerel yönetim modellerini nitel, betimleyici ve karşılaştırmalı bir perspektifle incelemeyi ve yerel yönetimlerin bölgesel kalkınma sürecindeki rolünü ortaya koymayı amaçlamaktadır. Yerel yönetimler, demokratik katılımın güçlendirilmesi, kamu hizmetlerinin etkin sunumu ve toplumsal ihtiyaçların yerinde karşılanması bakımından modern devlet yapısının vazgeçilmez unsurları arasında yer almaktadır. Bu bağlamda yerel yönetimler, yalnızca idari birimler değil; aynı zamanda kültürel sürekliliğin, toplumsal dayanışmanın ve yerel kimliğin korunmasında önemli işlevler üstlenen kurumsal yapılardır. Çalışmada öncelikle klasik, neo-klasik, modern ve post-modern yönetim yaklaşımları çerçevesinde yerel yönetim kuramları ele alınmış; ardından yerel yönetim kavramı, önemi ve merkezi yönetimle olan ilişkisi teorik düzlemde değerlendirilmiştir. Yerel özerklik, genel yetki ve yerellik (subsidiarity) ilkeleri, Avrupa Yerel Yönetimler Özerklik Şartı bağlamında incelenerek, yerel yönetimlerin demokratik sistem içindeki konumu açıklanmıştır. Bu teorik çerçeve, çalışmanın ilerleyen bölümlerinde yapılan karşılaştırmalı analizler için temel oluşturmuştur. Tezin devamında, yerel yönetimlerin tarihsel gelişimi Osmanlı Devleti’nden Türkiye Cumhuriyeti’ne uzanan süreç içerisinde ele alınmış; Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ardından bağımsızlıklarını kazanan Türk devletlerinde yerel yönetim yapılarına genel bir bakış sunulmuştur. Türkiye, Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan ve Türkmenistan’daki yerel yönetim modelleri; idari yapı, yetki dağılımı ve uygulama pratikleri açısından analiz edilmiştir. Bu analizlerde, ortak tarih ve kültür mirasının yerel yönetim anlayışlarına olan etkisi vurgulanmıştır. Çalışmanın son bölümünde ise yerel yönetimlerin bölgesel kalkınma sürecindeki rolü ele alınmış; ekonomik kalkınma, girişimcilik, turizm ve kültür politikaları bağlamında yerel yönetimlerin katkıları değerlendirilmiştir. Ayrıca Türk Devletleri Teşkilatı çerçevesinde geliştirilen iş birliği mekanizmaları ve kalkınma vizyonları doğrultusunda, Türk dünyasında yerel yönetimlerin üstlenebileceği ortak roller tartışılmıştır. Sonuç olarak bu tez, yerel yönetimlerin Türk dünyasında bölgesel kalkınmanın güçlendirilmesi ve ortak geleceğin inşasında stratejik bir aktör olarak değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.

This study aims to examine local government models in the Turkic world from a comparative perspective, addressing the theoretical and dimensional aspects of the local government system, and to reveal the role of local government in the regional development process. Local governments are indispensable elements of the modern state in terms of the distribution of democratic participation, the provision of public services, and the localization of social relations. These regional local governments are not only administrative units; they are also institutional structures that undertake important activities in preserving cultural continuity, social solidarity, and local identity. This study first examines local government theories within the framework of classical, neoclassical, modern, and postmodern management approaches; then, the concept of local government, its importance, and its relationship with central government are evaluated at a theoretical level. The principles of local autonomy, general authority, and subsidiarity are examined within the context of the European Charter of Local Self-Government, and the position of local governments within the democratic system is explained. This theoretical framework forms the basis for the comparative analyses conducted in the later sections of the study. The thesis then examines the historical development of local governments from the Ottoman Empire to the Republic of Turkey, and provides a general overview of local government structures in the Turkic states that gained independence after the collapse of the Soviet Union. Local government models in Turkey, Azerbaijan, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Uzbekistan, and Turkmenistan are analyzed in terms of administrative structure, distribution of authority, and implementation practices. These analyses emphasize the influence of shared historical and cultural heritage on local government concepts. The final section of the study examines the role of local governments in the regional development process; their contributions are evaluated within the context of economic development, entrepreneurship, tourism, and cultural policies. Furthermore, the common roles that local governments in the Turkic world can undertake are discussed in line with the cooperation mechanisms and development visions developed within the framework of the Organization of Turkic States. In conclusion, this thesis demonstrates that local governments should be considered a strategic actor in strengthening regional development and building a shared future in the Turkic world.