Sürdürülebilir kimyasal ürün tüketimine yönelik tüketici tutumları: Temizlik ve kozmetik ürünlerinden bulgular

Abstract

Son yıllarda çevre bilincinin yükselmesi, tüketicilerin kimyasal içerikli ürünlere yönelik algı ve tercihlerini köklü biçimde dönüştürmektedir. Özellikle temizlik ürünleri (deterjan, yüzey temizleyiciler vb.) ile kozmetik ve kişisel bakım ürünlerinde, yalnızca işlevsellik değil; içerik güvenliği, ekolojik etkiler ve etik üretim süreçleri de satın alma kararlarında belirleyici hale gelmektedir. Çevreye duyarlı tüketiciler, zararlı kimyasallar yerine biyolojik olarak parçalanabilen hammaddeleri, geri dönüştürülebilir ambalajları ve hayvan deneylerinden arındırılmış üretim yöntemlerini önceliklendirmektedir. Bununla birlikte, tüketicilerin sürdürülebilir ürünlere ilişkin olumlu tutumları ile gerçek satın alma davranışları arasında dikkate değer bir boşluk vardır. Özellikle eko-deterjanlar ve doğal kozmetik ürünler, geleneksel alternatiflerine göre daha yüksek fiyatlara sahip olduğundan maliyet faktörü çoğu birey için caydırıcı olmaktadır. Ayrıca erişilebilirlik sorunları, ürün bilgilerine ulaşmadaki yetersizlikler ve firmaların abartılı çevreci iddialarını içeren “yeşil aklama” uygulamaları tüketici güvenini zedelemektedir. Moda eğilimleri ve kültürel tüketim alışkanlıkları ise özellikle kozmetik sektöründe çevre dostu ürünlerin yaygınlaşmasını sınırlayan bir unsur olarak öne çıkmaktadır. Bu çalışma, sürdürülebilir kimyasal ürünlere yönelik tüketici tutumlarını çok boyutlu bir perspektiften ele alarak, hem akademik literatüre hem de uygulamaya katkı sağlamayı amaçlamaktadır. Bulgular, tüketicilerin beklenti ve engellerinin daha iyi anlaşılmasının, sürdürülebilir üretim modellerini teşvik edecek ve çevre dostu tüketim kültürünü güçlendirecek stratejilere yön vereceğini göstermektedir.In recent years, the rise of environmental awareness has profoundly reshaped consumer perceptions and preferences regarding chemical-based products. Particularly in cleaning items (such as detergents and surface cleaners) as well as cosmetics and personal care products, not only functionality but also ingredient safety, ecological impact, and ethical production practices have become decisive factors in purchasing decisions. Environmentally conscious consumers increasingly prioritize biodegradable raw materials, recyclable packaging, and cruelty-free production processes over products containing harmful chemicals. However, there remains a significant gap between consumers’ positive attitudes toward sustainable products and their actual purchasing behaviors. Eco-friendly detergents and natural cosmetics, for instance, often carry higher prices compared to conventional alternatives, making cost a deterrent for many individuals. In addition, limited accessibility, insufficient product information, and companies’ exaggerated environmental claims—commonly referred to as greenwashing—undermine consumer trust. Fashion trends and cultural consumption habits further restrict the widespread adoption of environmentally friendly products, particularly within the cosmetics sector. This study aims to examine consumer attitudes toward sustainable chemical products from a multidimensional perspective, thereby contributing to both academic literature and practical applications. Findings suggest that a deeper understanding of consumer expectations and barriers will guide strategies that foster sustainable production models and strengthen the culture of eco-friendly consumption.