Afyonkarahisar İli Bolvadin İlçesinde Doğum ve Çocuk ile İlgili İnanış ve Uygulamalar

Abstract

Hemen her toplum, kendi içerisinde birden çok özel toplum barındırır. Bu özerk toplumlar, kendisini kapsayan genel toplumdan ne derece bağımsız ise o derece düşük bir uygarlık seviseyindedir (Gennep, 2022: 9). Neredeyse tüm toplumlarda, bireylerin yaşamı bir uğraştan diğerine geçişten ibarettir. Diğer bir ifadeyle, bireyleri yaşamı birbirini takip eden aşamalardan ibarettir. Doğum, ergenlik, evlilik, babalık, meslekî ilerleyiş ve ölüm gibi sıralanabilecek bu aşamalar, bireyi bir konumdan diğer bir konuma taşımayı amaçlayan bu dönüm noktaları, amaca yönelik bazı törenlerle ilişkilidir (Gennep, 2022: 11). Bireyin hayatı, hemen tüm toplum tiplerinde bir yaştan diğerine bir ugraştan diğerine başarıyla geçmekten ibarettir. Yaşların ve uğraşların ayrıldığı yerde ise bu geçişe özel edimlerin eşlik ettiği görülür. Yaşamın kendisi de bir özel toplumdan diğerine ve bir toplumsal konumdan diğerine peş peşe geçişleri zorunlu kılar. Bu açıdan bakıldığında bireylerin hayatının birbirini takip eden çeşitli aşamalardan aşamalardan ibaret olduğu görülür. Sonlar ve başlangıçlar benzer bütünler oluşturur: doğum, ergenlik, evlilik, babalık, sınıfsal ilerleyiş, mesleki uzmanlaşma ve ölüm. Tüm bu ritlerin temel amacı ise bireyi belli bir konumdan bir başka konuma getirmek olarak özetlenebilir. Sonunda ise birey değişim geçirir. Zira birçok aşamayı geride bırakmıştır. Doğum, çocukluk, ergenlik, nişan, düğün, gebelik, babalık ve cenaze törenlerinin genel itibariyle benzer oluşu buradan kaynaklanır (Gennep, 2022: 12). Her insanın hayatında en önemli dönüm noktaları olarak adlandırılabilecek olan doğum, evlenme, çocuk ve ölüm gibi geçiş dönemleri mevcuttur. Bu önemli geçiş dönemleri ile ilgili birtakım inanışların ve uygulamaların toplumdan topluma değiştiği gözlemlenir. Bu çalışmanın konusu; Afyonkarahisar ilinin Bolvadin ilçesinde doğum ve çocuk ile ilgili inanışlar ve yapılan uygulamaların incelenmesinden oluşur. Bu çalışmanın amacı; insan hayatında önemli dönüm noktalarını oluşturan ve geçiş dönemleri olarak tanımlanan konu başlıkları içerisinden doğum ve çocuk konularını, Afyonkarahisar ilinin Bolvadin ilçesi örnekleminde incelemektir. Çalışma kapsamında Bolvadin’de ikamet eden kaynak kişilerden ilk aşamada sözlü mülakat yöntemiyle doğum ve çocuk konuları üzerine derleme yapılmıştır. Mülakat sırasında aktarılan bilgiler ses kaydedici bir cihaz vasıtasıyla kaydedilmiş, zaman zaman da üzerinde dikkatle durulması gereken ayrıntılar yazılı olarak not edilmiştir. Geçiş dönemleri kapsamında ele alınması gereken ve Bolvadin yöresinde halk inanışlarında önemli bir konuma sahip olan tekke, türbe gibi mekânlar bizzat gidilerek görülmüştür. İkinci aşamada, sözlü mülakat yoluyla derlenen bu malzeme yazıya geçirilerek alt başlıklar hâlinde tasnif edilmiştir.