Dijital bağımlılık düzeyi ile kariyer geleceği algısı arasındaki ilişkinin incelenmesi

Abstract

Dijital teknolojilerde yaşanan hızlı gelişmeler ve bu araçların günlük yaşamın merkezinde yer alması, bireylerin yaşam biçimlerini, iletişim pratiklerini, eğitim süreçlerini ve çalışma hayatını önemli ölçüde dönüştürmüştür. Bu bağlamda dijital teknolojilerin bireylerin kariyer süreçleri ve geleceğe yönelik algıları üzerindeki etkilerinin incelenmesi önem taşımaktadır. Bu araştırmanın temel amacı, üniversite öğrencilerinin dijital bağımlılık düzeyleri ile kariyer geleceği algıları arasındaki ilişkiyi incelemek ve söz konusu değişkenlerin çeşitli sosyodemografik özellikler ile teknoloji kullanım dinamiklerine göre farklılaşıp farklılaşmadığını ortaya koymaktır. Araştırmada kariyer geleceği algısı; kariyer uyumluluğu, kariyer iyimserliği ve iş piyasasına ilişkin algılanan bilgi boyutları üzerinden ele alınmıştır. Araştırmada nicel araştırma deseni benimsenmiş ve verilerin toplanmasında anket tekniğine başvurulmuştur. Araştırma verileri; katılımcıların demografik özelliklerini belirlemeye yönelik Demografik Bilgi Formu, dijital bağımlılık düzeylerini ölçen Dijital Bağımlılık Ölçeği ve kariyer geleceği algısını değerlendiren Kariyer Geleceği Ölçeği aracılığıyla elde edilmiştir. Toplanan veriler uygun istatistiksel analiz yöntemleriyle değerlendirilmiştir. Analizler sonucunda, katılımcıların dijital bağımlılık düzeylerinin yaş, cinsiyet, öğrenim görülen bölüm, günlük dijital araç kullanım süresi ve kullanım amacına göre anlamlı farklılıklar gösterdiği belirlenmiştir. Kariyer geleceği algısının kariyer uyumluluğu, kariyer iyimserliği ve iş piyasasına ilişkin algılanan bilgi boyutlarında da farklılıklar belirlenmiştir. Elde edilen bulgular, dijital bağımlılık ile kariyer geleceği algısının bazı boyutları arasında anlamlı ilişkiler bulunduğunu göstermektedir. Kariyer uyumluluğu ile dijital bağımlılığın aşırı kullanım ve bırakamama boyutları arasında anlamlı ilişkiler bulunurken, kariyer iyimserliği ile nüksetme arasında anlamlı bir ilişki belirlenmiştir. İş piyasasına ilişkin algılanan bilgi ile dijital bağımlılık boyutları arasında anlamlı bir ilişki tespit edilmemiştir. Ayrıca kariyer iyimserliği ile iş piyasasına ilişkin algılanan bilgi arasında negatif yönlü anlamlı bir ilişki bulunmuştur.

The rapid advancements in digital technologies and the centrality of these tools in everyday life have substantially transformed individuals' lifestyles, communication practices, educational processes, and working lives. In this context, examining the impacts of digital technologies on individuals' career trajectories and perceptions of the future is of paramount importance. The primary objective of this study is to examine the relationship between university students' digital addiction levels and their perceptions of career future, and to determine whether these variables significantly differ according to various socio-demographic characteristics and technology usage dynamics. In the study, the perception of career future is addressed through the dimensions of career adaptability, career optimism, and perceived knowledge of the job market. A quantitative research design was adopted in the study, and the survey technique was employed for data collection. The research data were gathered through a Demographic Information Form intended to identify the participants' demographic characteristics, the Digital Addiction Scale measuring their levels of digital addiction, and the Career Futures Inventory assessing their perception of career future. The collected data were evaluated using appropriate statistical analysis methods. As a result of the analyses, it was determined that the participants' digital addiction levels exhibited statistically significant differences according to age, gender, academic department, daily duration of digital device usage, and purpose of use. Significant differences were likewise identified across the dimensions of career adaptability, career optimism, and perceived knowledge of the job market within the perception of career future. The findings obtained indicate the presence of statistically significant relationships between digital addiction and certain dimensions of the perception of career future. While significant correlations were identified between career adaptability and the excessive use and inability to quit dimensions of digital addiction, a significant relationship was determined between career optimism and relapse. No significant relationship was detected between perceived knowledge of the job market and the dimensions of digital addiction. Additionally, a statistically significant negative correlation was found between career optimism and perceived knowledge of the job market.