Yetkinleşme Bağlamında Gazâlî’nin Ruh Sağlığı Önerileri

Abstract

İnsanlık tarihinde ahlaki yetkinleşme önemli bir konu başlığı olarak yer almaktadır. Bu hususta birçok düşünür, kendi değerlendirmelerini paylaşmaktadır. Ahlaki yetkinleşme insanın hayatında bedeniyle gerçekleşmektedir. Bedeninin fiilleriyle birey yetkinliği gerçekleştirebilmektedir. Ruh ve beden sağlığı yetkinleşmede önemli satır başlarındandır. Ruh sağlığı ruhun yetkinleşmesi, akıl sağlı- ğının gerçekleştirilmesi ve ahlaki değerlerin yaşam tarzına dönüştürülmesi konularını içeren geniş bir alandır. Bu alan günümüzde de önemlidir. Ruh sağlığı alanıyla ilgili birçok çalışmanın yapılıyor olması bunun açık bir göstergesidir. Ebû Bekir Râzî (865-925) “et-Tıbbu’r-ruhânî” (Ruh Sağlığı) adlı eserinde bu konuyu genişlemesinde ele almıştır. Ruhî hastalıkları ve üstesinden gelme yollarını açık- lamıştır. Kindî (801-872) Defu’l-ahzan (Üzüntüden Kurtulma Yolları) adlı risalesinde psikolojik ra- hatsızlıklardan kurtulma yollarını geniş bir şekilde açıklamıştır. Ruhî hastalıkların insan hayatında önemli bir sorun olduğu belirtilerek çözüm yolları ortaya konulmaya çalışılmıştır. Gazâlî (1058- 1111), ruh sağlığı konusunda da önemli tavsiyelerde bulunmuştur. İhya adlı eserinde bu hususu ge- nişçe ele almıştır. Gazâlî, bireyin ahlaki açıdan yetkinleşmesi için reziletlerden uzaklaşması gerekti- ğini belirtir. Ahlaki açıdan yetkinleşmek için ruhî hastalıklardan kurtulmak gerektiğini savunan Gazâlî, bu hastalıkları ve tedavi yolları konusundaki tavsiyelerini de sıralamaktadır. Gazâlî, eserle- rinde ruh sağlığını olumsuz etkileyen vesvese, öfke, kin, haset ve ölüm korkusundan kurtulmanın yollarını göstermektedir. Aklını başına alan bireyler bu hastalıklardan çok çabuk problemsiz bir şe- kilde kurtulacaklardır. Günümüz insanı için de bu tavsiyeler çok dikkat çekicidir.