Kur’an’ı güzel okumanın insan psikolojisine etkisi

Abstract

Kur'ân-ı Kerîm, Allah'ın kullarına hitabıdır. Son İlâhi dinin kitabı olan Kur'ân İlâhî kelâm olmasının yanı sıra edebi bir metindir. Bu kutsal metnin İlâhî irade tarafından gönderilmesinin amacı salt okunan kitap olmasının ötesinde mesajlarının içeriğinin öğrenilmesi, açıklanması ve pratik hayatta uygulanmasıdır. Bu pratik hayatın asıl hedefi ise insanı mana yönüyle yeniden inşa etmek ve ruhuna tesir etmektir. Dil, okuyarak, kulak dinleyerek, akıl anlayarak, kalp de hissederek Kur'ân'dan kendisine düşen payı en güzel şekilde alır. Kur'ân'ı güzel okumak ile duyumsayarak okumak aynı şey değildir. Birincisi metni literal olarak okumak iken diğeri onu içselleştirmektir. Benzetmek yerindeyse ilki, mektubu okumak, ikincisi ise onu göndereni zikretmek, yani hayal etmek ve zihne yerleştirmek ve hatta O'nu benliğinin âdeta bir parçası hâline getirmektir. Açıkçası O'nu hiç unutmamaktır. Kur'ân'ın bir yönü de onun kompozisyonundaki müzikalitedir. Kur'ân'ın metinsel yapısı, yani iç dizaynı yerine göre nazım, yerine göre de nesir özelliği taşır. Dolayısıyla onda hem şiirsel üslup hem de düz yazı ifade karakteri vardır. Bir başka açıdan Kur'ân düalist bir yapıya sahiptir. Yani iyi-kötü, iman-küfür, yer-gök, cennet-cehennem, ödül-ceza gibi zıt kavramlar peş peşe bir anlatı barındırır. Kur'ân'ın bu iki karakteristik özelliğini, başka bir deyişle lafzî ve manevî vasıflarını duyumsamak için onu tilâvet edenlere büyük görevler düşmektedir. Zira kâriler onun bu ayırt edici niteliğinden haberdar değilse veya fark edecek bilinç düzeyine erişememişlerse onu hem kendileri içselleştiremez hem de dinleyicilere bu ruhu aşılayamaz ve yansıtamazlar. Bu durumda Kur'ân'ın oluşturacağı psikolojik ve duygusal etki gücünü ya azaltır ya da hepten ortadan kaldırır ve sanki yokmuş hissini uyandırır. O sebeple Kur'ân kıraatinde başlıca şu unsurlarla devreye girilmelidir: Ses/sada, makam/ eda. Bunlar Kur'ân okuyuşunda ne kadar etkin ve bilinçli kullanılırsa sonuç olarak da Kur'ân'ın insan ruhunda o denli olumlu tesir meydana getirecektir. Bu tesir insanlara ruhsal ve duygusal açıdan faydalı olabileceği bilimsel gerçeklerle açıklanmıştır. Kur'ân okuyucusunun temel gayesi; tilavet sırasında Kur'ân'ın fonetik özelliklerini, estetik yapısını ve anlam derinliğini bir bütün hâlinde yansıtabilmektir. Bu bütünlük sadece okuyucunun değil, aynı zamanda dinleyicinin de psikolojik olarak hazır bulunmasıyla tamamlanır. Kur'ân'ı güzel okumanın meydana getirdiği bu estetik ortam, dinleyici üzerinde derin bir tesir bırakır. Bu çalışmada, Kur'ân tilavetinin ses, anlam ve estetik boyutlarının insan psikolojisi üzerindeki etkileri ele alınacak; okuyucu ve dinleyici açısından Kur'ân'la kurulan içsel bağın ruhsal yönleri bilimsel temelde değerlendirilecektir. Anahtar Kelimeler: Tefsir, Kur'ân, Güzel Okuma, İnsan, Psikoloji

ABSTRACT The Quran is the address of Allah to His servants. The Quran, the book of the last divine religion, is not only a divine word but also a literary text. The purpose of this holy text being sent by the divine will is not only to be a book to be read but also to learn, explain and apply its messages in practical life. The real goal of this practical life is to build a new person. It is to affect the soul of the person. The tongue receives its share from the Quran in the best way by reading, the mind by understanding and the heart by feeling. Reading the Quran and reading the Quran, or rather reading it beautifully and reading it with feeling, are not the same. The first is to read the text literally, while the other is to internalize it. If it is appropriate to make an analogy, the first is to read the letter, and the second is to mention the one who sent it, that is, to imagine and settle in the mind and even to make Him a part of one's being. Frankly, never to forget Him. Another aspect of the Quran is the musicality in its composition. The textual structure of the Quran, that is, its internal design, sometimes has the characteristics of verse and sometimes prose. Therefore, it has both a poetic style and a prose style of expression. From another perspective, the Quran has a dualistic structure. In other words, it contains a narrative of opposing concepts such as good-bad, faith-disbelief, earth-sky, heaven-hell, reward-punishment. In order to sense these two characteristic features of the Quran, in other words, its literal and spiritual qualities, great responsibilities fall on those who recite it. Because if the reciters are not aware of this distinctive quality of it or have not reached the level of consciousness to notice it, they cannot internalize it themselves, and they cannot instill and reflect this spirit to the listeners. This given situation either reduces or completely eliminates its power of impact and creates the feeling that it does not exist. Therefore, the following elements should be used in Quranic recitation: Voice/sound, mode/tone. The more these are used effectively and consciously in Quranic recitation, the more positive an effect the Quran will have on the human soul. It has been explained with scientific facts that this effect can be beneficial to people spiritually and materially. The Quranic reader must fulfill the three basic conditions of its phonetics, which are technical, aesthetic and semantic content, in other words, to perform and display these in recitation; this is a situation that will occur when the listener prepares himself/herself psychologically for this situation. Research will continue in light of this information. Keywords: Tafsir, Commentary, Quran, Reciting Well, Human, Psychology